TRẦN CAN

Trần Can sinh năm 1931 tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Ông lớn lên trong hoàn cảnh đất nước còn chìm trong chiến tranh, đời sống người dân gặp nhiều khó khăn. Từ nhỏ, ông đã nuôi ý chí tham gia quân đội, mong muốn góp sức giải phóng quê hương và bảo vệ đất nước.

Khi trưởng thành, Trần Can nhiều lần tình nguyện xin nhập ngũ nhưng ban đầu chưa được chấp nhận vì sức khỏe không bảo đảm. Không nản lòng, ông tiếp tục đăng ký cho đến khi được tuyển vào quân đội vào tháng 5/1951. Ông được phân về Trung đoàn 209, Đại đoàn 312, bắt đầu quá trình rèn luyện và chiến đấu trong hàng ngũ bộ đội chủ lực.

Trong môi trường quân ngũ, Trần Can thể hiện sự gan dạ, mưu trí và tinh thần trách nhiệm. Ông luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ, chủ động tìm cách vượt qua khó khăn và quan tâm đến việc phối hợp cùng đồng đội. Những phẩm chất ấy dần giúp ông trở thành một tiểu đội trưởng được đồng đội tin tưởng.

Năm 1952, Trần Can cùng đơn vị tham gia Chiến dịch Tây Bắc. Trong trận đánh tại Bản Hoa, ông đảm nhiệm nhiệm vụ xung kích. Khi đơn vị tiến công, ông dẫn đầu các chiến sĩ vượt qua cửa mở, tiêu diệt những vị trí hỏa lực cản đường. Dù tiểu đội chịu tổn thất lớn, ông vẫn phối hợp với các chiến sĩ còn lại tiếp tục chiến đấu, đánh vào sở chỉ huy đối phương, bắt sống 22 tên địch và thu 17 khẩu súng.

Những thành tích trong Chiến dịch Tây Bắc giúp Trần Can tích lũy thêm kinh nghiệm chiến đấu và thể hiện khả năng chỉ huy trong những tình huống khó khăn. Ông được ghi nhận là một trong những tiểu đội trưởng tiêu biểu của đơn vị.

Cuối năm 1953, quân đội Việt Nam tích cực chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Các đơn vị phải hành quân qua địa hình núi rừng hiểm trở, mở đường và vận chuyển pháo, lương thực cùng nhiều trang bị nặng đến khu vực chiến dịch. Đây là công việc đòi hỏi sức lực, sự kiên trì và tinh thần phối hợp của đông đảo cán bộ, chiến sĩ.

Trần Can cùng đồng đội tham gia công tác chuẩn bị, góp sức đưa pháo về vị trí tập kết an toàn. Trong điều kiện khó khăn, ông luôn thể hiện tinh thần chủ động, sẵn sàng nhận việc nặng và động viên đồng đội hoàn thành nhiệm vụ.

Ngày 13/3/1954, quân đội Việt Nam mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ bằng cuộc tiến công vào cứ điểm Him Lam. Đây là vị trí phòng thủ quan trọng của quân Pháp, được xây dựng với hệ thống công sự, lô cốt và các tuyến hàng rào bảo vệ kiên cố.

Đơn vị của Trần Can được giao nhiệm vụ tiến công cứ điểm này. Trong trận đánh, ông chỉ huy tiểu đội xung kích vượt qua các vị trí phòng thủ bên ngoài, tiến sâu vào khu vực sở chỉ huy đối phương. Cuộc chiến đấu diễn ra quyết liệt, đòi hỏi các chiến sĩ phải phối hợp chặt chẽ và nhanh chóng xử lý những ổ đề kháng còn chống cự.

Trần Can cùng đồng đội tiếp tục tiến lên, đánh chiếm các vị trí quan trọng trong cứ điểm. Sau khi lực lượng xung kích tiến vào trung tâm, ông đã cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” lên cứ điểm Him Lam. Lá cờ trở thành biểu tượng cho chiến thắng mở màn của quân đội Việt Nam tại Điện Biên Phủ.

Chiến thắng Him Lam tạo điều kiện thuận lợi cho các bước tiến công tiếp theo của chiến dịch. Đối với Trần Can, trận đánh không chỉ ghi dấu một chiến công quan trọng mà còn thể hiện sự trưởng thành trong vai trò chỉ huy. Sau đợt chiến đấu này, ông tiếp tục được giao nhiệm vụ chỉ huy bộ đội trong những trận đánh tiếp theo.

Đêm 6/5 và rạng sáng 7/5/1954, quân đội Việt Nam tiến hành đợt tiến công quyết định vào các vị trí còn lại của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Trong cuộc chiến đấu ác liệt, nhiều cán bộ chỉ huy bị thương hoặc hy sinh. Trần Can dù bị thương vẫn tiếp tục tổ chức, động viên đồng đội giữ vững trận địa và đánh bại các đợt phản kích của đối phương.

Sáng ngày 7/5/1954, khi chiến thắng Điện Biên Phủ đang đến gần, Trần Can trúng đạn và hy sinh trong lúc chỉ huy bộ đội chiến đấu. Ông ngã xuống đúng ngày chiến dịch kết thúc thắng lợi, để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho đồng đội.

Ngày 7/5/1956, Trần Can được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những đóng góp và sự hy sinh của ông trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Câu chuyện về Trần Can gắn liền với hai dấu mốc đáng nhớ của Chiến dịch Điện Biên Phủ: chiến công cắm cờ trên cứ điểm Him Lam ngày mở màn và sự hy sinh trong ngày chiến dịch toàn thắng. Cuộc đời ông thể hiện tinh thần dũng cảm, ý chí kiên định và trách nhiệm của người chiến sĩ đối với nhiệm vụ được giao.

Ngày nay, tên tuổi Trần Can tiếp tục được lưu giữ trong các tài liệu lịch sử và hoạt động giáo dục truyền thống. Tấm gương của ông nhắc nhở thế hệ trẻ biết trân trọng hòa bình, ghi nhớ công lao của những người đã hy sinh vì độc lập dân tộc và sống có trách nhiệm với quê hương, đất nước.