Bám trụ trên quê hương khói lửa

Ông Thọ học y tá rồi phục vụ du kích Xã đội Phổ Thuận (giờ sáp nhập thành P.Trà Câu, Quảng Ngãi). Sau đó, ông chuyển sang Đại đội 219 (Huyện đội Đức Phổ), cứu chữa thương binh cùng nhân dân và cầm súng chiến đấu bảo vệ quê hương. Khi ông được kết nạp vào Đảng, chỉ huy đơn vị gợi ý ông ra Bắc học bác sĩ hoặc học chính trị ở miền Nam. Thế là ông xin học lớp bồi dưỡng chính trị với thời gian 3 tháng rồi chuyển sang một số đơn vị bộ đội.

Đầu năm 1975, ông bị thương nặng khi tham gia trận đánh Gò Sỏi (phía bắc Quảng Ngãi). Khi ấy, ông là Chính trị viên Đại đội 2, Tiểu đoàn 81, Trung đoàn 94, Tỉnh đội Quảng Ngãi. Ông Trần Tấn Dũng (69 tuổi, ở P.Trà Câu) nhớ lại: "Lúc đó, tôi là chiến sĩ liên lạc nên đi cùng anh Thọ trong những trận đánh. Anh gan dạ nên nhiều anh em nể phục. Trận đó, anh bị thương nặng, chính tay tôi băng bó rồi cõng đến Trạm xá tiền phương Tiểu đoàn 81".

Tương tự, nhiều bậc cao niên vùng quê phía nam Quảng Ngãi vẫn thường nhắc về sự kiên cường bám trụ quê hương của dũng sĩ Bùi Văn Rê (Xã đội trưởng Phổ Cường trong kháng chiến chống Mỹ, nay sáp nhập thành xã Khánh Cường) cùng quyển nhật ký và tập thơ ghi trong lửa đạn. Tuổi 12, ông Rê làm liên lạc cho ông Võ Thủ (Bí thư Xã ủy Phổ Cường, hy sinh tháng 3.1963) và nhiều cán bộ, du kích. Sự thông minh, gan dạ giúp ông bao lần thoát khỏi sự truy lùng của đối phương, mang công văn, tin tức cho cán bộ. Rồi ông tham gia du kích, trực tiếp cầm súng chiến đấu. Bom đạn 5 lần gây thương tích nặng nhưng ông nhất quyết xin ở lại miền Nam thay vì ra Bắc điều trị và học tập.

Những dòng nhật ký với tinh thần anh dũng, sẵn sàng hy sinh cho quê hương: "Chú Ba! Trong lúc cháu còn đang điều trị, cháu nhớ mãi hôm chú đến thăm cháu. Động viên cháu đi… để có điều kiện chữa bệnh và ăn học. Điều tâm huyết của cháu, chú cũng chưa chấp nhận, là cháu sẽ ở lại. Dù cho còn một giọt máu, cháu sẵn sàng hiên ngang trút hơi thở cuối cùng cho mảnh đất quê hương. Cháu mong chú sống mãi để sau này chú nghĩ đến cháu thì chỉ cần nhắc lại lời tâm huyết của cháu, thế thôi. Nhưng rồi chú đâu còn nữa… Thôi thì cháu sẽ nguyện cùng chú, thản nhiên ngã xuống cho mảnh đất này cũng đủ rồi...".

Dũng sĩ Bùi Văn Rê (qua đời năm 2004 - PV) ghi những dòng tâm sự với Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Châu Thọ Chín (hy sinh tháng 4.1972): "… Như chú T. nói thì anh sẽ đi miền Bắc. Theo anh là anh không đi. Thà anh em ta chỉ có giờ cuối cùng... Anh nhắc lại với em rằng: Thà 20 năm ngắn ngủi cuộc đời còn hơn sống trăm năm vô vị".

Gửi lại tuổi thanh xuân và một phần thân thể tại chiến trường, ông Rê có 7 lần được phong tặng dũng sĩ cùng nhiều huân chương, huy chương cao quý. Ông được cấp trên cử tham dự Đại hội anh hùng các lực lượng vũ trang miền Nam đầu năm 1974. Cuối năm đó, ông là thành viên đoàn đại biểu Quân giải phóng miền Nam ra Hà Nội tham dự lễ đón nhận Huân chương Sao vàng nhân dịp 30 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đầu năm 1975, ông được cử sang Liên Xô học quân sự nhưng nhất quyết xin trở về khi những đoàn quân rầm rầm tiến vào giải phóng miền Nam. "Năm 1970, tôi làm cơ sở bí mật do anh Rê phụ trách. Sau đó, tôi tham gia du kích rồi về Đại đội đặc công 120, Huyện đội Đức Phổ. Anh Rê là người chỉ huy chiến đấu rất tài tình khiến cho địch khiếp sợ, xứng đáng được truy tặng danh hiệu anh hùng. Ngày anh qua đời, bà con và bạn bè đưa tiễn đông lắm...", ông Dương Nhơn (73 tuổi, ở xã Khánh Cường) tâm sự.