Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước

Trong cuộc sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, việc xây dựng, phát triển lực lượng an ninh được Đảng đặc biệt coi trọng nhằm góp phần thực hiện thành công mục tiêu giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Quán triệt chủ trương của Đảng, Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam đã có một hành trình hoạt động vẻ vang, và có những đóng góp to lớn, phục vụ sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước

Chủ trương của Đảng về công tác an ninh miền Nam trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước

Trong những năm 1954-1959, khi nhân dân miền Bắc đang tập trung khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh, thì ở miền Nam, Mỹ và chính quyền Ngô Đình Diệm ra sức xây dựng lực lượng ngụy quân, bộ máy ngụy quyền và thành lập các cơ quan tình báo, mật thám, gián điệp, công an, cảnh sát để điều tra, đàn áp các cơ sở và lực lượng cách mạng, bắt bớ, giam cầm, tra tấn những người kháng chiến cũ nhằm tiêu diệt phong trào cách mạng.

Để đấu tranh chống tình báo, gián điệp của địch, Đảng đã tập trung lực lượng điệp báo cho chiến trường miền Nam; đồng thời, chỉ đạo Đảng bộ miền Nam bố trí cán bộ và cơ sở điệp báo của công an và quân báo ở lại, chuyển hướng hoạt động cho phù hợp với tình hình của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, thực hiện chủ trương của Đảng, Đồng chí Trần Quốc Hoàn, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an đã chỉ đạo chi viện hàng vạn cán bộ, chiến sĩ và vũ khí, phương tiện chiến đấu để tăng cường lực lượng an ninh miền Nam ngày càng lớn mạnh. Đồng chí Viễn Chi được cử phụ trách

công tác phái khiển (tình báo) vào miền Nam, truyền đạt ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo Bộ về công tác Công an ở miền Nam và công tác phái khiển, (những quy định thông tin liên lạc giữa hai miền sau Hiệp định Geneva). Đây là bước chuẩn bị đầu tiên cho việc khôi phục tổ chức của lực lượng Ban An ninh miền Trung ương Cục miền Nam sau này.

Tháng 3/1957, Bộ Công an tiến hành Hội nghị Tổ chức cán bộ lần thứ nhất. Thực hiện kết luận của Hội nghị, Bộ có chỉ thị về việc lựa chọn và đào tạo cán bộ cho Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam; trong đó, lưu ý việc phải có kế hoạch bồi dưỡng, sắp xếp, sử dụng, mạnh dạn cất nhắc những cán bộ công tác tốt trong số cán bộ Công an miền Nam tập kết hoặc số cán bộ miền Nam tập kết đang công tác ở ngành khác. Chủ trương này có ý nghĩa rất quan trọng, góp phần tích cực chủ động trong công tác đào tạo, bồi dưỡng, kịp thời cung cấp đội ngũ cán bộ cho lực lượng cua Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam.

Sau một thời gian chuẩn bị, đến năm 1959, Bộ Công an đã thống nhất với Ban thống nhất Trung ương chọn và cử 5 cán bộ Công an đầu tiên đi cùng Đoàn cán bộ chi viện của Đảng vào Khu V làm công tác bảo vệ[1].

Sau thời gian chuẩn bị kỹ càng, ngày 19/5/1960, Đoàn cán bộ Công an chi viện đợt đầu tiên (đợt 1) đã lên đường vào Nam, đến các tỉnh Trung Bộ và Nam Trung Bộ. Đoàn gồm 30 đồng chí thuộc các lực lượng bảo vệ chính trị, quản giáo, cảnh sát. Trong số này, nhiều đồng chí đã được giao các trọng trách nòng cốt của lực lượng an ninh khu, tỉnh, lập nhiều chiến công xuất sắc, có đồng chí được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Tuy số lượng không nhiều, nhưng đoàn cán bộ đầu tiên của lực lượng công an tăng cường cho miền Nam là những “hạt giống đỏ” vô cùng quý báu, kịp thời bổ sung cho các đơn vị, địa phương tham gia chỉ đạo phong trào “Đồng khởi” trên khắp các địa phương ở miền Nam.

Cách mạng càng phát triển, yêu cầu của công tác bảo vệ an ninh, trật tự và tiến công địch đặt ra ngày càng cao. Để đáp ứng yêu cầu đó, tháng 7/1960, Xứ ủy Nam Bộ ra Chỉ thị số 01 thành lập Ban Bảo vệ an ninh Xứ ủy và Ban An ninh các cấp[2]. Sau đó, các tỉnh, thành phố và cấp huyện lần lượt ra đời các Ban Bảo vệ an ninh của cấp mình; phát huy tác dụng trong công tác trừ gian, diệt ác, vận động quần chúng phòng gian, bảo mật và nổi dậy đánh địch. Đó cũng là những lực lượng nòng cốt để xây dựng lực lượng an ninh miền Nam sau này.

Đầu năm 1961, thực hiện chủ trương của Bộ Công an, Thường vụ Trung ương Cục quyết định thành lập Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam gồm có các Tiểu ban: Văn phòng (B1); Bảo vệ chính trị (B2); Bảo vệ nội bộ, Cảnh vệ (B3); Trung đội bảo vệ vũ trang; Bộ phận sản xuất; Tổ cơ yếu và điện đài làm nhiệm vụ giữ liên lạc của Ban An ninh Trung ương Cục với Bộ Công an.

Tháng 8/1962, đồng chí Phan Văn Đáng, Thường vụ Trung ương Cục được cử làm Trưởng ban Ban An ninh Trung ương Cục, đồng chí Cao Đăng Chiếm làm Phó trưởng ban, các uỷ viên có đồng chí Nguyễn Văn Côn, Huỳnh Việt Thắng, Huỳnh Anh và Thái Doãn Mẫn.

Trước đó Ban Bảo vệ an ninh các khu cũng được thành lập: giữa năm 1961, Ban Bảo vệ an ninh Khu miền Đông Nam Bộ (T1) được thành lập theo Chỉ thị số 01 của Xứ uỷ Nam Bộ; trong năm 1961 thành lập Ban Bảo vệ an ninh miền Tây Nam Bộ (T3) và An ninh khu Sài Gòn- Gia Định (T4); đến giữa năm 1962 Ban Bảo vệ an ninh khu X (gồm Bình Long, Phước Long, Quảng Đức) và Ban Bảo vệ an ninh khu VIII (Trung Nam Bộ - T2) lần lượt ra đời. Hệ thống tổ chức của lực lượng an ninh được hình thành thống nhất từ Trung ương Cục đến các khu, tỉnh, đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương Cục, các Khu uỷ, Tỉnh uỷ và Ban An ninh Trung ương cục miền Nam.

Ngày 4/8/1961, quán triệt quan điểm chỉ đạo của Bộ Chính trị, Thường vụ Trung ương Cục đã ra Chỉ thị số 06 và sau đó là Chỉ thị số 16 (30/5/1962), trong đó quy định rõ về tiêu chuẩn chung của cán bộ an ninh là: Tuyệt đối trung thành, chiến đấu dũng cảm liên tục; lý lịch trong sạch; thành phần cơ bản, không tham ô hủ hoá; cán bộ phụ trách phải là đảng viên, nhân viên có thể là đoàn viên thanh niên lao động hoặc nòng cốt, quần chúng tốt.

Quán triệt Nghị quyết của Bộ Chính trị về “Tổng công kích, tổng khởi nghĩa”, ngày 15/12/1967, Ban Thường vụ Trung ương Cục đã ra Chỉ thị số 32/CT về Nhiệm vụ và phương hướng công tác an ninh[3]. Chỉ thị nêu rõ: Hướng vào các đô thị, thị xã, thị trấn và các vùng xung yếu, phối hợp với các lực lượng vũ trang và lực lượng chính trị của quần chúng đẩy mạnh trừ gian, diệt ác, hạ uy thế của địch, tiến lên tiêu diệt các cơ quan đầu não, các cơ quan tình báo của Mỹ - ngụy, góp phần đánh sụp ngụy quyền từ trung ương đến cơ sở, giành chính quyền về tay nhân dân, bảo vệ chính quyền cách mạng.

Sau Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, phần lớn trinh sát vũ trang, cơ sở điệp báo và an ninh đô thị bị lộ, bị bắt hàng loạt. Số cán bộ an ninh hoạt động hợp pháp trong vùng địch bị lộ phải bật đất, chuyển vùng, thay đổi chỗ ở hoặc ra vùng giải phóng...