Bản Cài in dấu chân Người

Tìm về di tích Bản Cài ở thôn Phương Viên, xã Chợ Đồn, chúng tôi gặp vợ chồng ông Hoàng Sinh Thắng, những người đã nhiều năm trông coi nơi này. Ông bà vừa quét lại khoảng sân, vừa cẩn thận lau tấm bia di tích. Tấm bia được ốp đá, đặt ở vị trí cao ráo, phía trên con đường dẫn vào bản, dòng chữ “Di tích lịch sử Bản Cài” nổi bật giữa màu xanh của cây cối.

Chỉ xuống mặt đường phía dưới, ông Thắng kể: Cách đây mấy năm, tấm bia được đặt ở ngay mặt đường phía dưới nên rất hẹp, mọi người đến tham quan cũng không được thuận tiện nên gia đình chúng tôi hiến đất vườn để dựng bia lên phía trên này. Bây giờ các đoàn đến tìm hiểu về di tích đã dễ hơn, hàng năm đều có học sinh đeo khăn quàng đỏ đến, chúng tôi vui lắm.

Lịch sử còn ghi: chiều 15/5/1945, Bác Hồ từ xã Bằng Phúc sang Phương Viên. Ban Việt Minh xã bố trí Người nghỉ tại nhà ông Hoàng Văn Cao ở Bản Cài, thuộc thôn Nà Làng, xã Phương Viên (nay là thôn Phương Viên). Sau bữa cơm, Bác đề nghị địa phương tổ chức một cuộc gặp với đại diện Việt Minh và các cụ cao tuổi để nói chuyện về tình hình chính trị thế giới, tình hình cách mạng trong nước, nhiệm vụ đánh Tây, đuổi Nhật, tiến tới giành chính quyền. Tối hôm ấy, khi địa phương đề nghị đi đánh phát xít Nhật vì quân Nhật đã xuất hiện ở Bản Pè, Bác không đồng ý cho đi ngay. Người căn dặn mọi người tổ chức canh gác, nơi nào có điều kiện thì đánh du kích, quấy rối địch. Quân Nhật còn ở xa nhưng phải hết sức cảnh giác, bởi địch có thể hành quân trong đêm.

Hơn 80 năm trôi qua, Bản Cài hôm nay đã có nhiều đổi thay, nhưng tấm bia được người dân gìn giữ, những câu chuyện về một đêm Bác dừng lại nơi đây vẫn được nhắc nhớ. Với ông Thắng, việc trông coi di tích không phải điều gì lớn lao, chỉ cần có người đến tìm hiểu, có học sinh về đây nghe kể chuyện, ông đã thấy vui.