Bàn đá chông chênh và những ngày làm việc ở Pác Bó

Đầu năm 1941, sau gần ba mươi năm bôn ba tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc trở về Việt Nam. Người chọn Pác Bó, Cao Bằng làm nơi hoạt động. Giữa núi rừng hiểm trở, cuộc sống của Người vô cùng giản dị: ở trong hang, ăn những món ăn dân dã và làm việc bên một chiếc bàn đá tự nhiên.

Chiếc bàn đá ấy không vuông vắn, cũng chẳng bằng phẳng như những chiếc bàn làm việc thông thường. Nó nằm bên dòng suối, giữa núi rừng Pác Bó. Thế nhưng, trên chiếc bàn đá “chông chênh” ấy, Nguyễn Ái Quốc đã dành nhiều giờ để đọc tài liệu, viết bài, nghiên cứu tình hình và trao đổi công việc với cán bộ.

Hình ảnh ấy sau này được Người ghi lại trong bài thơ:

“Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,
Cuộc đời cách mạng thật là sang.”

Hai câu thơ thể hiện một tinh thần rất đặc biệt.

Một bên là “bàn đá chông chênh” – hình ảnh của cuộc sống thiếu thốn, gian khổ. Một bên là “cuộc đời cách mạng thật là sang” – một cách nhìn đầy lạc quan về cuộc sống của người cách mạng.

“Sang” ở đây không phải là sự giàu có về vật chất. Đó là cái “sang” của một người được sống và làm việc vì một lý tưởng lớn, được góp sức cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Những ngày ở Pác Bó, công việc của Nguyễn Ái Quốc rất bận rộn.

Người nghiên cứu tình hình trong nước và quốc tế, theo dõi diễn biến của Chiến tranh thế giới thứ hai, gặp gỡ cán bộ, tổ chức các lớp huấn luyện và tìm cách xây dựng cơ sở cách mạng.

Người cũng dành nhiều thời gian tiếp xúc với đồng bào địa phương. Qua những cuộc trò chuyện, Người tìm hiểu đời sống của nhân dân, giải thích chủ trương cách mạng và vận động đồng bào tham gia phong trào.

Công việc diễn ra trong điều kiện hết sức khó khăn.

Không có phòng làm việc rộng rãi. Không có bàn ghế đầy đủ. Không có những phương tiện thông tin hiện đại. Những tài liệu quan trọng phải được giữ gìn cẩn thận. Việc liên lạc cũng phải bảo đảm bí mật.

Nhưng những khó khăn ấy không làm Nguyễn Ái Quốc giảm nhịp độ công việc.

Từ Pác Bó, Người cùng Trung ương Đảng chuẩn bị những quyết định quan trọng đối với cách mạng Việt Nam. Tháng 5 năm 1941, Hội nghị Trung ương lần thứ tám được tổ chức tại Pác Bó dưới sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc.

Hội nghị xác định giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu, đồng thời quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh, gọi tắt là Việt Minh, nhằm tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân vào cuộc đấu tranh giành độc lập.

Như vậy, chiếc bàn đá nhỏ bé giữa núi rừng không chỉ là nơi Người viết những dòng chữ hay đọc những trang tài liệu. Đó còn là một trong những nơi gắn với quá trình chuẩn bị những chủ trương quan trọng cho cách mạng Việt Nam.

Có lẽ điều đáng nhớ nhất về chiếc bàn đá không nằm ở hình dáng của nó, mà ở những công việc đã được thực hiện trên đó.

Một chiếc bàn đá đơn sơ nhưng trở thành nơi làm việc của một người đang suy nghĩ về vận mệnh của cả dân tộc.

Một căn hang nhỏ nhưng lại là nơi diễn ra những cuộc bàn bạc về những vấn đề lớn của đất nước.

Một cuộc sống thiếu thốn nhưng tinh thần thì luôn hướng về phía trước.

Hình ảnh “bàn đá chông chênh” vì thế đã trở thành một biểu tượng đẹp về phong cách sống của Nguyễn Ái Quốc: giản dị trong đời thường, kiên cường trước gian khổ và luôn giữ tinh thần lạc quan.

Giữa núi rừng Pác Bó, chiếc bàn đá vẫn chỉ là một phiến đá tự nhiên. Nhưng trong ký ức lịch sử, nó đã trở thành hình ảnh gắn với những ngày tháng Nguyễn Ái Quốc miệt mài làm việc, chuẩn bị cho một bước chuyển quan trọng của cách mạng Việt Nam.