Bản Đồ Bằng Đất Sét Và Sáng Kiến Đón Xe
Tôi làm việc trong đơn vị TNXP chuyên trách về mở đường và đảm bảo giao thông thông suốt qua các trọng điểm vượt sông. Khu vực Phà Xuân Sơn nơi chúng tôi bám trụ là một trong những "túi bom" lớn nhất của Quảng Bình.
Mùa lũ năm 1970, mưa lớn kéo dài làm sạt lở nghiêm trọng các đoạn đường đèo. Thêm vào đó, bom Mỹ đánh phá liên tục khiến mặt đường biến dạng hoàn toàn, đầy hố bom sâu và ngập bùn.
Vấn đề lớn nhất lúc đó là: Các đoàn xe vận tải từ miền Bắc vào không thể hình dung được tình trạng đường sá khủng khiếp đến mức nào để có thể điều chỉnh tốc độ và tải trọng. Nhiều xe bị sa lầy, đổ vỡ vì không biết trước địa hình.
Chúng tôi, những TNXP bám trụ, là người hiểu rõ địa hình nhất, nhưng làm sao để truyền tải thông tin phức tạp về hố bom, độ sâu của bùn lầy, và các đoạn cua gấp cho hàng trăm lái xe trong đêm tối?
Tôi, cùng với một số đồng đội, đã nghĩ ra một sáng kiến đơn giản mà hiệu quả: Làm bản đồ tuyến đường bằng đất sét.
Chúng tôi thu lượm đất sét màu ở các bờ sông, nhào nặn và tạo hình một mô hình thu nhỏ của đoạn đường trọng điểm dài khoảng 500 mét ngay tại cửa hầm trú ẩn.
Hố bom sâu được thể hiện bằng những hốc nhỏ, sâu trên bản đồ.
Đoạn bùn lầy nguy hiểm được đánh dấu bằng những vệt bùn đen thật.
Các đoạn cua gấp, sạt lở được mô phỏng chi tiết bằng những vách đất dựng đứng.
Mỗi khi một đoàn xe đến, chúng tôi mời các lái xe vào hầm trú ẩn. Dưới ánh đèn dầu leo lét, chúng tôi dùng một que củi nhỏ để chỉ dẫn: "Anh xem, từ đây đến đoạn này là có ba hố bom lớn, anh phải ôm cua sát vào vách núi. Đến đây, đường ngập bùn sâu đến nửa bánh xe, anh phải đi chậm, giữ đều ga..."
Bản Đồ Bằng Đất Sét đã trở thành "trung tâm chỉ huy" dã chiến của chúng tôi. Lái xe không chỉ nghe bằng tai mà còn nhìn bằng mắt, cảm nhận bằng trực quan.
Kết quả là số lượng xe bị sa lầy, đổ vỡ đã giảm đi đáng kể. Lái xe ai cũng cảm phục sự tận tâm và sáng tạo của những cô gái TNXP. Họ gọi chúng tôi là "Những kiến trúc sư của tuyến lửa".
Sáng kiến này đã giúp giải quyết vấn đề thông tin liên lạc trong điều kiện chiến tranh, khi mọi phương tiện hiện đại đều bị phá hủy. Nó là minh chứng cho trí tuệ và sự sáng tạo của tuổi trẻ Việt Nam: Dùng những vật liệu thô sơ nhất, quen thuộc nhất để đạt được hiệu quả chiến đấu cao nhất.
Chào bạn. Chúng ta tiếp tục Câu Chuyện Số 32. Tôi xin phép được hóa thân thành Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, để kể về một trận đánh quyết tử, nơi sự dũng cảm cá nhân đã tạo nên chiến thắng chung.
