Bản giao hưởng dưới tầng hầm

Dưới căn hầm chữ A ẩm ướt, tiểu đội của Nam chỉ còn lại năm người. Ai nấy đều mỏi mệt, quần áo rách tả tơi, khuôn mặt lấm lem bùn đất và máu. Giữa đống đổ nát ấy, có một thứ tài sản dường như hoàn toàn lạc lõng: cây vĩ cầm cũ kỹ của Nam. Đó là kỷ vật duy nhất anh mang theo từ giảng đường nhạc viện Hà Nội. Đồng đội thường đùa: "Súng còn chẳng có chỗ đeo, mày thồ theo cái 'hòm gỗ' ấy làm gì?". Nam chỉ cười, ôm khăng khăng cây đàn vào lòng như ôm một báu vật.Chiều hôm ấy, sau một trận ép công dữ dội, một người đồng đội trẻ trong tiểu đội bị thương nặng. Tiếng rên rỉ xé lòng của anh khiến bầu không khí dưới hầm càng thêm ngột ngạt, tuyệt vọng. Nam nhìn quanh, ánh mắt dừng lại ở cây vĩ cầm. Anh lau vội lớp bụi bặm trên mặt gỗ, bước lên bục đá cao nhất của hầm, đặt cây đàn lên vai.

Khi tiếng vĩ cầm đầu tiên vang lên, một sự sững sờ bao trùm khắp căn hầm. Đó là giai điệu của bài hát "Sông Lô". Âm thanh trong trẻo, mượt mà và kiêu hãnh vút lên, xuyên qua những kẽ hở của đất đá, bay lên không trung. Tiếng đàn kỳ diệu đến mức, những tiếng súng bắn tỉa thưa thớt phía bên kia chiến tuyến bỗng dưng im bặt. Người lính bị thương ngừng rên rỉ, ánh mắt anh sáng lên, nhìn chăm chăm vào vòm hầm như thể đang thấy lại bầu trời xanh của quê nhà.

Nam kéo đàn bằng tất cả buồng phổi và huyết quản của tuổi hai mươi. Anh đàn cho những người đang sống, và đàn cho cả những người vừa nằm xuống ngoài kia. Trong khoảnh khắc ấy, ranh giới giữa cái chết và sự sống bị xóa nhòa, chỉ còn lại tình yêu thương và khát vọng hòa bình cháy bỏng. Tiếng đàn kết thúc, cả trận địa im phăng phắc. Tiếng vỗ tay khe khẽ của người đồng đội bị thương vang lên, hòa vào tiếng thở dài bình yên của dòng sông Thạch Hãn đêm hôm đó.