BẢN GIAO HƯỞNG VỀ NGỌN ĐUỐC VĂN HÓA VÀ KHÁNG CHIẾN: CHÂN DUNG NHÀ VĂN, NHÀ SĨ HẢI HỒ
Nền văn học nghệ thuật cách mạng Việt Nam trong khói lửa chiến tranh không chỉ được nuôi dưỡng bằng tiếng súng gầm vang trên chiến trường, mà còn được đắp bồi bởi những tâm hồn nghệ sĩ đa tài, những người đã đem cọ vẽ, trang giấy và ngọn bút làm vũ khí sắc bén chiến đấu kẻ thù. Nhà văn, họa sĩ Hải Hồ hiện lên trong dòng chảy ấy như một nghệ sĩ dấn thân tiêu biểu, người đã dành trọn cuộc đời mình để ghi lại chân thực, sinh động và đầy tính nhân bản về cuộc sống, chiến đấu của quân và dân ta trong hai cuộc kháng chiến vĩ đại. Sinh ra tại một vùng quê nghèo miền Trung, từ thuở thiếu thời, Hải Hồ sớm bộc lộ năng khiếu hội họa và văn chương thiên bẩm. Khi phong trào cách mạng bùng nổ, gác lại những dự định nghệ thuật cá nhân tại thành thị, ông hăng hái lên đường tham gia kháng chiến, trở thành một chiến sĩ văn hóa thực thụ bám sát các chiến trường khốc liệt từ Liên khu 5 cho đến chiến trường Tây Nguyên.
Trong những năm tháng hành quân dọc theo dãy Trường Sơn hùng vĩ, mang trên vai chiếc ba lô nặng trĩu giấy vẽ, bút mực và cả súng đạn tự vệ, họa sĩ Hải Hồ đã ký họa hàng ngàn bức chân dung sống động về những người lính Cụ Hồ, những cô thanh niên xung phong mở đường và đồng bào các dân tộc thiểu số kiên trung. Nét cọ của ông không chải chuốt theo lối hàn lâm xa lạ, mà mộc mạc, chân thực, thấm đẫm hơi thở chiến trường và tình yêu thương con người sâu sắc. Mỗi bức tranh ký họa chiến trường của ông ra đời lúc bấy giờ không chỉ là tác phẩm nghệ thuật có giá trị cao, mà còn là nguồn cổ vũ tinh thần to lớn, là kỷ vật thiêng liêng đối với nhiều chiến sĩ trước giờ ra trận.
Không chỉ dừng lại ở hội họa, ngòi bút văn xuôi của Hải Hồ bắt đầu thăng hoa qua những trang ký sự, truyện ngắn đượm buồn nhưng tràn đầy tinh thần lạc quan cách mạng. Những tác phẩm văn học viết về cuộc sống chiến đấu ở Tây Nguyên của ông đã khắc họa rõ nét ý chí sắt đá và tâm hồn lãng mạn của người lính giữa chốn rừng thiêng nước độc. Ông biết cách khai thác những chi tiết rất nhỏ trong đời thường của người chiến sĩ để biến thành những áng văn chương giàu chất thơ, làm rung động trái tim của hàng triệu độc giả hậu phương.
Sau ngày đất nước hòa bình, ông tiếp tục miệt mài cống hiến cho công tác mỹ thuật và văn học nghệ thuật địa phương, dìu dắt nhiều thế hệ họa sĩ, nhà văn trẻ tiếp bước con đường nghệ thuật chân chính. Cuộc đời và di sản nghệ thuật của Hải Hồ mãi mãi là một bản giao hưởng trong trẻo, rực rỡ hào quang về tình yêu nghệ thuật gắn liền với vận mệnh thiêng liêng của Tổ quốc.
