BẢN HÒA TẤU VỀ NGHỆ THUẬT SÂN KHẤU VÀ NHÂN CÁCH LỚN: CHÂN DUNG NGHỆ SĨ NHÂN DÂN THẾ LỮ
Nền nghệ thuật sân khấu kịch nói và cải lương hiện đại của Việt Nam không thể có được diện mạo rực rỡ hôm nay nếu thiếu đi bóng dáng của những người khai hoang mở lối, những con người đem trọn trái tim đam mê và tài năng thiên bẩm để xây dựng nên những chiếc nôi văn hóa đầu tiên cho đất nước. Nghệ sĩ Nhân dân Thế Lữ chính là một tượng đài như thế – một "ông hoàng" của sân khấu kịch nói, đồng thời là một nhà thơ tiền phong xuất sắc trong phong trào Thơ Mới những năm 1930 - 1945. Sinh ra tại Hải Phòng trong một gia đình phong kiến suy tàn, sớm tiếp thu tinh hoa văn hóa Pháp và nền văn học truyền thống dân tộc, Thế Lữ sớm bộc lộ năng khiếu nghệ thuật đa dạng từ thơ ca, hội họa cho đến diễn xuất và đạo diễn sân khấu. Khi phong trào Thơ Mới bùng nổ, ông làm chấn động văn đàn đương thời với những vần thơ lãng mạn, bay bổng, tràn đầy tinh thần khát khao tự do và cái tôi cá nhân mãnh liệt, tiêu biểu như bài thơ Nhớ rừng nổi tiếng làm say đắm biết bao thế hệ độc giả.
Thế nhưng, bước ngoặt vĩ đại nhất trong sự nghiệp của Thế Lữ không dừng lại ở thi ca, mà chính là sự dấn thân trọn đời vào nghệ thuật sân khấu kịch nói – một loại hình nghệ thuật còn non trẻ ở Việt Nam lúc bấy giờ. Cùng với các trí thức yêu nước, ông thành lập nhóm kịch Tinh Hoa rồi Ban kịch Thế Lữ, trực tiếp dịch thuật, đạo diễn và diễn xuất hàng loạt vở kịch kinh điển của thế giới lẫn kịch bản thuần Việt. Đứng trên sàn diễn, ông hóa thân trọn vẹn vào từng nhân vật với phong cách biểu diễn tinh tế, sang trọng, đầy sức hút, từng bước nâng nghệ thuật kịch nói từ chỗ bị xem là "hát xiệc tầm thường" lên hàng nghệ thuật hàn lâm có giá trị tư tưởng và thẩm mỹ cao. Khi Cách mạng Tháng Tám thành công và cuộc kháng chiến bùng nổ, không chút ngần ngại, người nghệ sĩ lãng mạn ấy đã mang theo tấm lòng thiết tha yêu nước rời thủ đô lên chiến khu Việt Bắc, cùng anh em văn nghệ sĩ dựng lên những vở kịch tuyên truyền cổ vũ chiến đấu, đi dọc theo các đơn vị bộ đội để thổi bùng ngọn lửa lạc quan cách mạng.
Sau ngày hòa bình lập lại, ông tiếp tục giữ vai trò Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam đầu tiên, là người thầy tận tụy dìu dắt, đào tạo nên nhiều thế hệ diễn viên, đạo diễn tài năng cho nền sân khấu nước nhà. Cuộc đời của Nghệ sĩ Nhân dân Thế Lữ là một bản hòa tấu tuyệt đẹp giữa tâm hồn nghệ sĩ lãng mạn bay bổng và tinh thần trách nhiệm công dân kiên cường trước vận mệnh đất nước. Những cống hiến vĩ đại của ông đã tạc nên một tượng đài nghệ thuật vĩnh cửu trong trái tim những người yêu văn hóa nghệ thuật Việt Nam muôn đời.
