Bản hùng ca bất tử mang tên "Lưu huyết Ngục Kon Tum"
Cuộc đấu tranh lưu huyết của những người tù chính trị tại Ngục Kon Tum năm 1931 đã trở thành bản hùng ca bi tráng, thể hiện khí phách kiên trung, bất khuất của những người cộng sản trước mũi súng kẻ thù.
Vào những năm 1930 - 1931, thực dân Pháp đã biến Kon Tum – nơi khi ấy được mệnh danh là chốn "rừng thiêng nước độc" – thành một địa ngục trần gian để giam cầm và đày ải những người cộng sản, những nhà ái quốc từng tham gia phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh. Âm mưu của kẻ thù là mượn khí hậu khắc nghiệt, lam sơn chướng khí và chế độ lao động khổ sai (như việc bắt tù nhân đi làm đường 14 ở Đắk Pét, Đắk Pao) để giết mòn ý chí và thể xác của các chiến sĩ cách mạng.
Dưới chế độ nhà tù vô cùng hà khắc, phải chịu đựng những trận đòn roi tàn bạo, nhịn đói, nhịn khát và dịch bệnh hoành hành, hàng trăm người tù chính trị đã bỏ mạng nơi núi rừng. Không khuất phục trước đòn thù, những người cộng sản kiên trung dưới sự lãnh đạo của đồng chí Trương Quang Trọng đã bí mật thành lập chi bộ Đảng ngay trong ngục tù, tổ chức các cuộc đấu tranh đòi quyền sống, chống lại chế độ lao dịch khắc nghiệt.
Đỉnh điểm là cuộc đấu tranh "Lưu huyết" lịch sử diễn ra vào sáng ngày 12 tháng 12 năm 1931. Khi thực dân Pháp hung hăng bắt tù nhân đi lao dịch ở Đắk Pét, toàn thể tù chính trị đã kiên quyết phản đối, bãi công và đóng chặt cửa ngục. Kẻ thù điên cuồng nã đạn xối xả vào buồng giam. Giữa làn mưa đạn, đồng chí Trương Quang Trọng cùng các đồng chí cốt cán đã dũng cảm dang rộng vòng tay, đứng lên tuyến đầu che đạn cho đồng đội. Nhiều chiến sĩ đã ngã xuống, máu nhuộm đỏ cả ngục tù, nhưng những tiếng hô "Phản đối đi Đắk Pét!", "Đả đảo thực dân Pháp!" và lời bài hát Quốc tế ca vẫn vang lên rền vang không dứt.
Dù bị dìm trong biển máu (hàng chục người hy sinh và vô số người bị thương), nhưng cuộc đấu tranh Lưu huyết tại Ngục Kon Tum đã gây chấn động dư luận trong nước và quốc tế. Nó như một đòn sấm sét đánh thẳng vào hệ thống cai trị của thực dân Pháp, buộc chúng phải nhượng bộ, thay đổi chế độ tù nhân và tiến tới xóa bỏ hoàn toàn ngục Kon Tum.
Hơn 90 năm đã trôi qua, di tích Ngục Kon Tum ngày nay đã trở thành biểu tượng tự hào của vùng Bắc Tây Nguyên, minh chứng cho ý chí sắt đá và tinh thần "thà hy sinh chứ không chịu khuất phục" của dân tộc Việt Nam.
