Bản Hùng Ca Bất Tử Trên Cánh Đồng Chum 1971

Bản Hùng Ca Bất Tử Trên Cánh Đồng Chum 1971

Mùa khô năm 1971, cánh rừng Trường Sơn như nín thở dưới ánh nắng khô khốc. Từ Bộ Tư lệnh tối cao, những chỉ thị mật ráo riết được truyền đi, vạch nên một kế hoạch táo bạo mang mật danh: Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào. Đây không chỉ là một trận đánh, mà là một cuộc quyết đấu chiến lược, một màn thử lửa đọ sức giữa ý chí giải phóng của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Việt Cộng, đối đầu với toàn bộ sức mạnh cơ động và hỏa lực của Mỹ cùng Quân đội Sài Gòn (Quân lực Việt Nam Cộng hòa - QLVNCH), được yểm trợ bởi học thuyết "Việt Nam hóa chiến tranh".

Mục tiêu của địch, dưới cái tên Hành quân Lam Sơn 719, là nhằm cắt đứt tuyến hậu cần huyết mạch - Đường mòn Hồ Chí Minh ở khu vực Nam Lào, phá tan các kho tàng, bãi tập kết và gây tổn thất nặng nề cho lực lượng miền Bắc. Đổi lại, mục tiêu của ta, là nghiền nát mũi tiến công lớn này, giáng đòn quyết định vào chiến lược "Việt Nam hóa", và buộc chính quyền Nixon phải xuống thang.

Trước bình minh tháng Hai, trên khu vực Tà Khống, Tà Pung – nơi con đường số 9 vắt qua dãy núi Trường Sơn hùng vĩ, bầu không khí đã đặc quánh hơi thuốc súng. Cán bộ chiến sĩ của các binh đoàn chủ lực của ta, như Sư đoàn 304, 308, 320, Sư đoàn Đặc công 273 và các đơn vị phòng không, pháo binh, hậu cần... đã sẵn sàng. Họ là những người con của miền Bắc, mang trong tim lời thề son sắt: “Đường 9 là chiến trường, là mặt trận để thử thách ý chí và bản lĩnh Việt Nam”.

Ngày 8 tháng 2 năm 1971, hàng loạt trực thăng UH-1 Iroquois của Mỹ và QLVNCH, với sự yểm trợ của pháo đài bay B-52, ào ạt đổ quân xuống vùng đất chiến lược thuộc Thượng Lào, ngay bên kia biên giới Việt Nam. Tổng cộng khoảng 45.000 quân tinh nhuệ của QLVNCH, với sự hỗ trợ tối đa của hơn 1.600 máy bay các loại của Mỹ, đã tạo nên một mật độ hỏa lực chưa từng có.

Ngay từ những ngày đầu, các căn cứ hỏa lực (Fire Base) của QLVNCH được lập tức dựng lên như những "chiếc răng cưa" bám dọc theo đường 9 và sâu vào đất Lào: Bản Đông, A Sầu, Mường Phìn, cùng các cứ điểm trọng yếu như Làng Sen, Đồi 723, Đồi 660 (Delta)... Từ trên cao, vùng chiến trường là một bãi lửa mịt mù. Sư đoàn Không vận 101 và Sư đoàn Kỵ binh 1 của Mỹ nắm vai trò yểm trợ hỏa lực và trực thăng vận, biến cuộc hành quân này thành cuộc chiến của máy bay và pháo binh.

Thế nhưng, khác với sự chủ quan của đối phương về tốc độ phản ứng của ta, các đơn vị chủ lực của Quân Giải phóng đã chốt chặn. Thay vì đánh thẳng vào cánh quân chính, ta quyết định dùng chiến thuật "vây điểm, diệt viện", tập trung hỏa lực phòng không và pháo binh để cắt đứt "cầu hàng không" – huyết mạch tiếp tế và rút lui của địch.

Trên các đồi cao, những người lính phòng không, với khẩu đội pháo cao xạ 37 ly, 57 ly và cả tên lửa vác vai A-72, đã tạo nên một “màn chắn thép” trên bầu trời. Tiếng pháo cao xạ đanh gọn, tiếng đạn rít lên xé toạc không trung, giằng co từng mét vuông không phận. Hàng loạt máy bay, đặc biệt là trực thăng, cứ thế bốc cháy, lao đầu xuống cánh rừng già. Trận đánh trên không tại Đường 9 - Nam Lào là một trong những trận chiến ác liệt nhất trong lịch sử chiến tranh bằng trực thăng, với hàng trăm chiếc bị bắn hạ, giáng một đòn chí mạng vào niềm kiêu hãnh của Không lực Hoa Kỳ và chiến thuật "trực thăng vận" của QLVNCH.

Chiến sự tập trung ác liệt nhất là trên các cao điểm – những chốt chặn kiên cố của QLVNCH. Mỗi ngọn đồi giờ đây là một lò lửa.

Tại Đồi 500 và Làng Sen (thuộc khu vực Bản Đông), Tiểu đoàn 8, Trung đoàn 64 của QLVNCH đã chống trả quyết liệt. Song, trước sức tấn công như vũ bão của bộ binh và pháo kích chính xác của ta, các chốt này nhanh chóng bị bao vây.

Trận đánh đẫm máu nhất phải kể đến các cứ điểm Đồi 723 (thuộc Làng Vây) và Đồi 660. Những người lính mũ sắt QLVNCH cố thủ trong hầm hào, nhưng đã bị các chiến sĩ Sư đoàn 308, 304... tấn công bằng chiến thuật đánh gần, đào giao thông hào siết chặt vòng vây. Trên đỉnh đồi, trận chiến giáp lá cà diễn ra trong khói lửa mịt mù.

Hình ảnh những người lính bộ binh Sư đoàn 308, băng qua những bãi mìn, chịu đựng pháo bầy và bom Napalm, để áp sát mục tiêu, luôn là biểu tượng của tinh thần quả cảm. Trong những ngày này, lương thực, nước uống trở nên khan hiếm, bộ đội ta phải chiến đấu bằng ý chí và niềm tin. Có những đơn vị phải bám trụ suốt nhiều ngày đêm, kiên cường đẩy lùi hàng chục đợt phản kích của địch.

Nhưng đỉnh cao của chiến dịch là trận tiêu diệt cụm cứ điểm Bản Đông (Chén Khềnh), trung tâm chỉ huy của QLVNCH. Tại đây, Trung đoàn Thiết giáp 17 của địch bị Sư đoàn 308 và các đơn vị tăng cường của ta bao vây. Với sự hỗ trợ của pháo binh và xe tăng, các đơn vị ta đã thực hiện những đợt tấn công chớp nhoáng. Tiếng gầm rú của xe tăng T-54 của ta, tiếng xích sắt nghiến trên đất đá, đã trở thành nỗi kinh hoàng đối với quân địch. Chiều ngày 19 tháng 3, khi lá cờ giải phóng tung bay trên sở chỉ huy Bản Đông, cũng là lúc chiến dịch Lam Sơn 719 gần như bị phá sản hoàn toàn.

Khi thế trận chuyển sang hoàn toàn bất lợi, Bộ Tư lệnh QLVNCH nhận lệnh phải rút lui. Cuộc tháo chạy khỏi Nam Lào trở thành một trong những bi kịch lớn nhất của quân đội Sài Gòn.

Trên con Đường 9 rải đầy xác xe tăng và xe vận tải cháy rụi, cảnh tượng hỗn loạn diễn ra: lính tráng giành giật nhau lên những chiếc trực thăng cuối cùng, vứt bỏ súng đạn, đồng đội, chạy thoát thân. Bị đánh cả trên không và dưới đất, hàng ngàn binh sĩ QLVNCH bị chặn đánh trên đường rút. Sự thảm bại này không chỉ là thất bại quân sự, mà còn là sự sụp đổ về tinh thần, là vết rạn nứt sâu sắc trong chiến lược "Việt Nam hóa".

Nhiều lính Mỹ và QLVNCH sau này gọi con đường số 9 là "Đường Mòn Cát Đỏ" – con đường nhuộm máu, nơi họ nếm trải thất bại cay đắng và sự hủy diệt khủng khiếp của hỏa lực pháo binh và sức mạnh bộ binh kiên cường của ta.

Ngày 23 tháng 3 năm 1971, chiến dịch Đường 9 - Nam Lào kết thúc với thắng lợi hoàn toàn thuộc về Quân Giải phóng.

Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào không chỉ là một chiến thắng quân sự, mà còn là một thắng lợi chính trị và chiến lược vĩ đại.

Về tổn thất, QLVNCH mất đi khoảng 4/5 lực lượng tinh nhuệ tham chiến, hàng ngàn sĩ quan và binh lính tử trận, bị thương và bị bắt; gần 800 máy bay các loại của Mỹ và QLVNCH bị bắn rơi hoặc phá hủy; hàng ngàn xe cơ giới, xe tăng, pháo binh bị tịch thu hoặc phá hủy. Thất bại này đã chứng minh rằng, dù được Mỹ viện trợ tối đa về hỏa lực và không quân, QLVNCH không thể tự mình đứng vững, và chiến lược "Việt Nam hóa" đã đứng trước bờ vực phá sản.

Về ý nghĩa, chiến thắng Đường 9 - Nam Lào đã củng cố niềm tin vào khả năng đánh bại chiến lược "Việt Nam hóa" của Nixon, mở rộng và bảo vệ vững chắc tuyến hành lang chiến lược Trường Sơn – Đường mòn Hồ Chí Minh, tạo tiền đề vững chắc cho cuộc Tổng tiến công mùa xuân 1972 và đỉnh cao là Đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Đường 9 - Nam Lào, nơi ấy máu và hoa đã nở, nơi ý chí và lòng dũng cảm của người lính Việt Nam đã biến một con đường chiến lược thành mồ chôn của hy vọng xâm lược. Mãi mãi, nó là bản hùng ca bất tử về sự kiên cường, về sức mạnh của một dân tộc quyết tâm giành lại độc lập và tự do.