BẢN HÙNG CA BẤT TỬ VÀ LỜI THỀ GIỮ VỮNG THÀNH CỔ QUẢNG TRỊ

Trong ký ức của những người lính từng đi qua "mùa hè đỏ lửa" năm 1972, cuộc chiến đấu 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị là một thiên anh hùng ca được viết bằng máu và lòng quả cảm vô song. Trong số những người con kiên cường năm ấy, ông Nguyễn Văn Hợi (sinh năm 1947, hiện cư trú tại phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình), nguyên Trợ lý quân lực Tiểu đoàn K3 - Tam Đảo, là một nhân chứng sống lịch sử mang trong mình những ký ức bi tráng về thời khắc quyết tử của dân tộc.

Tiểu đoàn K3 - Tam Đảo (tiền thân là Tiểu đoàn 3 thuộc Trung đoàn 246) nhận nhiệm vụ chốt giữ Thành cổ vào một thời điểm vô cùng cam go. Ngày 9/7/1972, bên bờ sông Thạch Hãn ngổn ngang dấu vết bom đạn, Tư lệnh Mặt trận B5 Lê Trọng Tấn đã giao phó trọng trách đặc biệt cho tiểu đoàn: Vượt sông, chốt giữ bảo vệ bên trong Thành cổ nhằm đập tan mưu đồ phản kích tái chiếm của Mỹ - ngụy. Chính tại thời khắc thiêng liêng ấy, Tiểu đoàn trưởng Đỗ Văn Mến đã thay mặt toàn đơn vị tuyên thệ một lời thề định mệnh: “K3 - Tam Đảo còn, Thành cổ Quảng Trị còn”.

Mờ sáng ngày 10/7/1972, ông Hợi cùng hơn 300 đồng đội lặng lẽ vượt sông Thạch Hãn tiến vào "chảo lửa". Để bảo đảm bí mật và linh hoạt, họ phải để lại toàn bộ quân tư trang, giấy tờ tùy thân. Ông Hợi chỉ mang theo một cuốn sổ nhật ký nhỏ đượm mùi thuốc súng từ chiến trường Khe Sanh. Nhưng thế trận khốc liệt đến mức suốt nhiều tháng ròng, ông không có lấy một phút giây để ghi chép dù chỉ một đôi dòng.Ngay từ ngày đầu tiên đặt chân vào Thành cổ, tiểu đoàn đã phải hứng chịu những trận mưa bom, bão đạn điên cuồng. Địch điên cuồng dội bom bi, bom phá, bom cháy và bắn cả đạn hơi cay hòng hủy diệt sự sống, thực hiện mục tiêu cắm cờ ba que lên Thành cổ trước ngày 13/7/1972 để làm bàn đạp tuyên truyền lừa bịp tại Hội nghị Paris. Trong khói lửa mịt mù, mặt nạ phòng độc bị hỏng, ông Hợi cùng đồng đội phải dùng khăn mặt, xé quần áo thấm chút nước ít ỏi còn lại để bịt mũi, kiên cường bám hầm hào đánh trả. Để có thể chợp mắt lấy sức giữa những đêm ngập nước, các anh phải dùng dây buộc vào cổ áo rồi cố định lên cao để không bị gục mặt xuống nước dơ.

Sự khốc liệt của cuộc chiến đẩy đỉnh điểm vào những ngày giữa tháng 9. Lực lượng hao hụt từng ngày, dù được ưu tiên bổ sung quân thêm 4 đợt nhưng đến ngày 14/9/1972, toàn tiểu đoàn chỉ còn lại gần 20 tay súng. Đối mặt với xe tăng phun lửa và các đại đội lính thủy đánh bộ của địch áp sát từ ba hướng, những người lính K3 - Tam Đảo vẫn ôm chặt vũ khí, quyết giữ vững từng mét đất Thành cổ cho đến khi có lệnh rút quân vào ngày 16/9/1972.

Trở về từ cõi chết với thương tật 81%, ông Nguyễn Văn Hợi mang trên mình đầy rẫy vết thương thể xác và một khoảng trống tinh thần không thể lấp đầy. Khi sang sông, tiểu đoàn có 325 người, sau đó được bổ sung quân số gấp 4 lần (tổng cộng hơn 1.000 chiến sĩ), nhưng khi hòa bình, ông Hợi đã lặn lội qua 14 tỉnh thành để tìm kiếm và chỉ gom góp lại được 42 đồng đội còn sống sót. Mỗi lần nhắc về quá khứ, đôi mắt người cựu binh già lại rưng rưng: “Hơn 1.000 người trong tiểu đoàn chúng tôi đã vĩnh viễn nằm lại nơi đây. Thành cổ rộng, nhưng đồng đội tôi nằm chật...”

Ở tuổi 78, sống bình yên bên người vợ hiền và các con gái thành đạt tại Ninh Bình, ông Hợi vẫn vẹn nguyên phong thái của người lính cụ Hồ. Ông trở thành "pho sử sống", thường xuyên chia sẻ ký ức chiến trường cho thế hệ trẻ và gần đây nhất là cố vấn lịch sử cho đoàn làm phim "Mưa đỏ" của Điện ảnh Quân đội nhân dân. Đối với ông, hòa bình hôm nay là món quà vô giá được đổi bằng xương máu của biết bao đồng đội, và trách nhiệm của người còn sống là phải gìn giữ, trân trọng để những hy sinh năm xưa không bao giờ trở nên vô nghĩa.