Bản hùng ca Đồng Dương – Đóa hoa lửa kiêu hãnh giữa miền Trung
Vào giai đoạn Xuân - Hè năm 1965, trước những tổn thất nặng nề do quân và dân miền Nam giáng trả, địch đã bắt đầu chuyển chiến lược từ “Chiến tranh đặc biệt” sang “Chiến tranh cục bộ”. Chúng trực tiếp đưa quân vào tham chiến ở chiến trường với tham vọng giành lại thắng lợi về quân sự. Để đối phó với tình hình này, Trung ương Đảng đã chủ trương tập trung lực lượng nhằm tiêu diệt một bộ phận quân cơ động Mỹ và làm tan rã một phần chủ lực ngụy.
Vào giai đoạn Xuân - Hè năm 1965, trước những tổn thất nặng nề do quân và dân miền Nam giáng trả, địch đã bắt đầu chuyển chiến lược từ “Chiến tranh đặc biệt” sang “Chiến tranh cục bộ”. Chúng trực tiếp đưa quân vào tham chiến ở chiến trường với tham vọng giành lại thắng lợi về quân sự. Để đối phó với tình hình này, Trung ương Đảng đã chủ trương tập trung lực lượng nhằm tiêu diệt một bộ phận quân cơ động Mỹ và làm tan rã một phần chủ lực ngụy.
Từ ngày 16/11/1965 đến ngày 09/12/1965, quân và dân ta mở chiến dịch Hiệp Đức - Đồng Dương để tiếp tục tiêu diệt sinh lực địch, góp phần đánh bại chiến lược mới của chúng. Chiều ngày 07/12/1965, Bộ chỉ huy chiến dịch quyết định cho quân mật phục tại thôn Đồng Dương, xã Bình Định, huyện Thăng Bình để chặn đánh cánh quân của địch. Trận chiến đã diễn ra vô cùng khốc liệt và oanh liệt:
Quân địch tiến đến rìa làng xóm Đình An vào lúc 11 giờ 30 ngày 08/12/1965 và chạm phải lực lượng của ta bố trí tại tháp Đồng Dương.
Quân ta nhanh chóng triển khai đội hình, nổ súng tấn công và tiêu diệt gọn Tiểu đoàn Biệt động quân ngụy số 11.
Đúng 5 giờ 10 phút rạng sáng ngày 09/12/1965, các đơn vị của ta hành quân bôn tập suốt đêm và tiếp tục nổ súng đánh địch ở khu vực Đá Biển - Đồng Dương.
Trận tập kích kết thúc vào lúc 6 giờ 15 phút, tiêu diệt tên Trung tá Phạm Việt Hùng cùng toàn bộ Ban Chỉ huy Chiến đoàn 5 của địch.
Qua hai ngày chiến đấu, quân ta đã loại khỏi vòng chiến đấu 772 tên địch, bắt sống 55 tên, thu giữ 208 súng các loại và bắn rơi 4 máy bay trực thăng.
Về phía quân ta, để đổi lấy chiến thắng này, đã có 79 đồng chí anh dũng hy sinh và 144 đồng chí bị thương.
Làm nên chiến thắng vang dội ấy không chỉ có mưu trí và súng đạn, mà còn là sức mạnh phi thường của những con người Đồng Dương bình dị. Trên mảnh đất miền Trung đầy nắng gió, họ đã không chọn cúi đầu mà quyết tâm biến nỗi đau thành sức mạnh, biến mất mát thành lời thề giữ đất.
Nhiều thanh niên địa phương đã hăng hái tham gia lực lượng du kích, dân quân để trực tiếp chiến đấu.
Những người nông dân vốn quen với ruộng đồng nay cũng sẵn sàng cầm súng để bảo vệ quê hương.
Nhiều gia đình không quản ngại hiểm nguy, sẵn sàng nuôi giấu cán bộ, tiếp tế lương thực và che chở cho lực lượng vũ trang.
Những bà mẹ Đồng Dương tiễn con ra trận trong lặng lẽ, giấu nước mắt sau nụ cười vì hiểu rằng sự mất mát hôm nay là để đất nước ngày mai được sống.
Về mặt lịch sử, thắng lợi của trận Đồng Dương đã góp phần làm phá sản bước đầu chiến lược “Chiến tranh cục bộ” của Mỹ - ngụy trên địa bàn tỉnh Quảng Nam. Thắng lợi này cũng làm suy yếu bộ máy chính quyền tay sai ở cơ sở, tạo điều kiện thuận lợi để lực lượng cách mạng giác ngộ quần chúng và từng bước phá vỡ thế kiểm soát của địch tại xã Bình Định.
Chiến thắng Đồng Dương mãi mãi là một đóa hoa lửa bất diệt, thắp sáng con đường độc lập và soi rọi tâm hồn mỗi người Việt Nam trên hành trình đi tới tương lai.
