BẢN HÙNG CA DƯỚI MÁI NHÀ SÀN: KHÚC VĨ THANH CỦA ĐÔI BÀN TAY TỪNG GHÌ CHẶT BÁNG SÚNG

Nếu có ai đó ghé thăm bản Cha Lung (xã Tam Thanh) hôm nay và nhìn vào đôi bàn tay gầy gò, hằn sâu những vết chai sạn của bác Hà Văn Nết, họ sẽ thấy hai cuộc đời hoàn toàn trái ngược đang soi bóng vào nhau. Có một dòng chảy vô hình nhưng khốc liệt, nối liền ký ức của anh lính pháo binh tuổi hai mươi trên chiến trường Tây Nam đầy bom đạn, với người cán bộ già gương mẫu, mộc mạc dưới mái nhà sàn vùng cao. Đó không chỉ là hành trình của một đời người, mà là một bản hùng ca thầm lặng về sự hồi sinh.

1. Những lát cắt ngược chiều nơi dòng sông ký ức

Mùa thu năm 1976, chàng trai trẻ Hà Văn Nết rời quê hương theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, đứng vào hàng ngũ của Sư đoàn 307, Quân khu 5. Sau nửa năm huấn luyện, bác bước vào cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia. Kể từ tháng 10/1978, tuổi trẻ của bác gắn liền với những địa danh rực lửa: Ponglong, Sitongcheng, Praphia, Rô Viêng.

Ở cái tuổi đẹp nhất của đời người, "thời hoa lửa" của bác Nết là những tháng ngày sống trong hầm chiến đấu, là những trận đấu pháo đến inh tai nhức óc, nơi mà lằn ranh giữa sự sống và cái chết mỏng manh như một sợi tóc dưới làn bom rơi đạn lạc. Khốc liệt nhất là trận phục kích định mệnh bên dòng sông Mê Kông. 40 đồng chí đồng đội hăm hở xung trận, nhưng sau loạt đạn tàn khốc của kẻ thù, chỉ còn lại 10 người sống sót. Bác Nết nằm trong số 10 người may mắn ấy. Ngay cả khi bị lính Pol Pot bắt giữ trong các trận truy quét sau đó, số phận và bản lĩnh kiên cường một lần nữa lại mỉm cười giúp bác thoát hiểm một cách kỳ diệu.

Tháng 10/1980, tiếng súng lặng đi, người lính pháo binh rời chiến trường trở về đất mẹ. Chỉ một năm sau, năm 1981, bác xây dựng gia đình tại bản Cha Lung. Khúc sông Mê Kông đỏ ngầu máu và phù sa ngày nào được thay thế bằng dòng suối mát lành nơi bản cao. Đó là bước ngoặt vĩ đại: Vũ khí được hạ xuống, và một cuộc chiến mới âm thầm bắt đầu – cuộc chiến chống lại cái nghèo, cái đói và sự hoang tàn hậu chiến.

2. Từ toán lý thuyết chiến trường đến trang sổ sách thời bình

Sự chuyển mình lớn nhất của bác Nết không nằm ở những huân chương, mà nằm ở cách bác thay đổi tư duy để cống hiến. Ở chiến trường, tư duy của người lính là những phép tính khốc liệt bằng trải nghiệm: Tính tọa độ đạn rơi, tính khoảng cách rút lui, và đau đớn nhất là đếm lại quân số sau mỗi trận càn. Khi trở về nước, bác mang theo "tư duy sinh tử" ấy vào mặt trận kinh tế và xã hội của địa phương.

Từ năm 1981, người ta không còn thấy anh lính cựu cày cuốc trong hầm hào, mà thấy một ông Đội trưởng đội sản xuất, một anh kế toán tỉ mẩn với từng con số. Trong những năm tháng bao cấp gian khó, đôi bàn tay từng ghì chặt báng súng giờ đây nâng niu cây bút, lật giở từng trang sổ sách, tính toán sao cho chia đều từng cân lúa, củ khoai, bó củi cho bà con dân bản.

Năm 1986, bác được tín nhiệm bầu làm Bí thư chi bộ bản Cha Lung. Bằng uy tín và sự gương mẫu của mình, bác tiếp tục được giao phó nhiều trọng trách: Phó chủ tịch Mặt trận Tổ quốc xã Tam Thanh, phụ trách công tác văn hóa - xã hội, tư pháp, và từ năm 2012 đến 2018 là Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã. Thay vì những mệnh lệnh chiến đấu đanh thép năm xưa, bác học cách lắng nghe, hòa giải những mâu thuẫn nhỏ nhặt của dân bản bằng cái tình và cái lý của một người cán bộ tư pháp tận tụy.

3. Ngọn lửa thầm lặng giữ ấm bản làng

Những người từng bước ra từ cõi chết như bác Hà Văn Nết luôn mang trong mình một "chiếc bóng" của quá khứ – nơi có tiếng bom rơi và tiếng gọi của những người đồng đội nằm lại bên sông. Nhưng bác không để chiếc bóng ấy làm u tối cuộc đời mình. Ngược lại, bác xem sự sống sót của bản thân là một "món nợ" ân tình. Bác phải sống thật xứng đáng, thật gương mẫu để thay phần cho 30 người anh em đã ngã xuống.

Suốt hơn 40 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng, bác Nết giống như một cây đại thụ tỏa bóng mát giữa bản Cha Lung. Khói bom ở những vùng đất xa xôi năm xưa đã lùi xa, nhường chỗ cho khói bếp bình yên của một bản vùng cao đổi mới. Hôm nay, ở tuổi xế chiều, người hội viên cựu chiến binh gương mẫu ấy vẫn vẹn nguyên nhiệt huyết của ngày đầu nhập ngũ.

Chiến trường rực lửa của bác Nết chỉ kéo dài vài năm, nhưng "thời hoa lửa" của lòng tận tụy và phụng sự nhân dân thì đã cháy suốt gần nửa thế kỷ qua. Đó mới chính là khúc vĩ thanh đẹp nhất, rực rỡ nhất của một người lính cụ Hồ đích thực.