Bản hùng ca Hà Nội 12 ngày đêm – Đánh bại “pháo đài bay B-52”

Cuối năm 1972, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào thời điểm đặc biệt quan trọng. Trước khả năng Mỹ sử dụng máy bay B-52 đánh phá miền Bắc, quân và dân ta đã chủ động chuẩn bị lực lượng, xây dựng thế trận phòng không và nghiên cứu cách đánh loại máy bay được Mỹ coi là “pháo đài bay”.

Từ những năm 1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần nhắc nhở lực lượng phòng không – không quân phải nghiên cứu, chuẩn bị cách đánh B-52. Các đơn vị radar, tên lửa và không quân được đưa vào chiến trường để nghiên cứu hoạt động của B-52, từ đó từng bước xây dựng phương án tác chiến và tích lũy kinh nghiệm.

Ngày 14/12/1972, Tổng thống Mỹ Richard Nixon phê chuẩn kế hoạch tập kích đường không chiến lược Linebacker II. Tối 18/12/1972, cuộc tập kích bắt đầu. B-52 cùng nhiều loại máy bay chiến thuật tiến hành đánh phá Hà Nội, Hải Phòng và một số địa phương miền Bắc.

Ngay trong đêm đầu tiên, lực lượng phòng không Việt Nam đã phát hiện B-52 và tổ chức đánh trả. Quả đạn tên lửa đầu tiên được phóng lúc 19 giờ 44 phút ngày 18/12. Trong đêm này, quân và dân ta bắn rơi B-52, tạo niềm tin và động lực lớn cho những ngày chiến đấu tiếp theo.

Trong những ngày sau đó, cuộc chiến diễn ra vô cùng ác liệt. Các lực lượng radar, tên lửa phòng không, pháo cao xạ và không quân phối hợp chiến đấu, đồng thời liên tục điều chỉnh cách đánh. Quân và dân Hà Nội cùng nhiều địa phương miền Bắc vừa chiến đấu, vừa tổ chức sơ tán, cứu hộ và bảo vệ các mục tiêu trọng yếu.

Đêm 26/12/1972, Mỹ mở một trong những đợt tập kích dữ dội nhất. Khu phố Khâm Thiên ở Hà Nội chịu tổn thất nặng nề, nhiều nhà cửa bị phá hủy và nhiều người dân thiệt mạng. Trong hoàn cảnh đó, lực lượng phòng không vẫn kiên cường bám trận địa, chiến đấu bảo vệ Thủ đô.

Ngày 28/12, phi công Vũ Xuân Thiều lái máy bay MiG-21 chiến đấu với B-52 và hy sinh. Sự hy sinh của ông cùng nhiều cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đã trở thành một phần không thể quên của những ngày tháng bảo vệ bầu trời Hà Nội.

Đến ngày 29/12/1972, các cuộc tập kích B-52 vào Hà Nội giảm mạnh. Ngày 30/12, Tổng thống Richard Nixon tuyên bố chấm dứt cuộc tập kích đường không chiến lược và đề nghị tiếp tục đàm phán. Như vậy, 12 ngày đêm chiến đấu diễn ra từ ngày 18 đến 29/12/1972.

Theo số liệu tổng kết của Việt Nam, trong 12 ngày đêm, quân và dân miền Bắc đã bắn rơi 81 máy bay Mỹ, trong đó có 34 máy bay B-52. Mặc dù Hà Nội và nhiều địa phương chịu tổn thất nặng nề, thế trận phòng không vẫn được giữ vững.

Chiến thắng cuối năm 1972 được gọi là “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, là thắng lợi quan trọng về quân sự và chính trị, góp phần buộc Mỹ chấm dứt cuộc tập kích, trở lại bàn đàm phán và tiến tới ký Hiệp định Paris ngày 27/1/1973.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, 12 ngày đêm cuối năm 1972 vẫn là một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử dân tộc. Giữa bom đạn và những mất mát lớn lao, quân và dân Hà Nội cùng các địa phương miền Bắc đã kiên cường bảo vệ bầu trời Tổ quốc. Câu chuyện ấy thể hiện ý chí chiến đấu, tinh thần chủ động, khả năng tổ chức và sức mạnh đoàn kết của quân và dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.