Bản hùng ca Mậu Thân: Khi lý lẽ thuộc về chính nghĩa

Hình ảnh chiến sĩ biệt động Ba Đen bị bắt khi anh cùng đồng đội đánh chiếm Đại sứ quán Mỹ tại Sài gòn đêm 31/1/1968.

Trong lịch sử chiến tranh hiện đại, hiếm có trận đánh nào quy mô lực lượng tham chiến nhỏ nhưng lại tạo ra sức chấn động địa chấn, làm thay đổi cục diện cả một cuộc chiến như trận tiến công Tòa Đại sứ Mỹ tại Sài Gòn rạng sáng ngày 31 tháng 1 năm 1968 (Mùng 2 Tết Mậu Thân).

Đã có nhiều cuộc tranh luận xoay quanh sự kiện này. Một số ý kiến băn khoăn đặt câu hỏi: Theo Công ước Quốc tế, cơ quan đại diện ngoại giao là nơi bất khả xâm phạm. Vậy tại sao việc Biệt động Sài Gòn tấn công Tòa Đại sứ Mỹ lại không bị cộng đồng quốc tế lên án hay trừng phạt? Câu trả lời không nằm ở sự may mắn hay sơ hở của luật pháp, mà nằm ở chính bản chất chính nghĩa và tính chính danh tuyệt đối của cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam.

Trước hết, phải nhìn nhận thẳng vào bản chất lịch sử: Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cũng như Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam chưa bao giờ công nhận chính quyền Sài Gòn, đồng thời coi sự hiện diện của quân đội Mỹ là hành vi xâm lược. Khi ấy, Mỹ không đặt quan hệ ngoại giao với miền Bắc hay Chính phủ lâm thời miền Nam, mà đem quân đội, vũ khí đến áp đặt chiến tranh. Đối với nhân dân Việt Nam, mục tiêu được tuyên bố công khai trước toàn thế giới là "Đánh cho Mỹ cút, đánh cho Ngụy nhào". Một khi anh tự ý kéo quân đến đất nước tôi mà không được sự cho phép của chủ nhà, thì mọi căn cứ, cơ quan của anh trên lãnh thổ này đều là mục tiêu quân sự hợp pháp. Anh đánh tôi, tôi đánh lại anh — đó là quyền tự vệ chính đáng tối cao của một dân tộc.

Hơn thế nữa, Tòa Đại sứ Mỹ tại đường Thống Nhất thời điểm đó không đơn thuần là một cơ sở ngoại giao hành chính đúng nghĩa. Đằng sau những bức tường bê tông kiên cố, những lớp rào thép gai và hệ thống bảo vệ nghiêm ngặt, đó chính là "bộ não" điều hành chiến tranh, là trung tâm chỉ đạo chính trị, quân sự và tình báo (CIA) cao nhất của Mỹ tại Miền Nam Việt Nam. Đánh vào Tòa Đại sứ Mỹ không phải là hành động tấn công một đoàn ngoại giao dân sự, mà là đòn giáng thẳng vào trung tâm chỉ huy của bộ máy xâm lược.

Nếu chính quyền Sài Gòn tự ý động đến Tòa Đại sứ Mỹ thì đó mới là vi phạm công ước. Còn đối với lực lượng Biệt động Sài Gòn, hành động tấn công ấy là hoàn toàn chính danh. Đã chiến tranh thì không có chỗ cho sự ngụy biện. Mỹ không thể gán cái mác "khủng bố" cho các chiến sĩ ta, cũng không thể kiện ra Tòa án Quốc tế để tìm cớ leo thang chiến tranh, bởi lẽ báo chí và truyền thông quốc tế — kể cả các hãng tin lớn nhất của Mỹ như AP, UPI, CBS — khi chứng kiến tận mắt hiện trường đã phải thừa nhận: Đây là một cuộc tiến công quân sự táo bạo, chính quy và vô cùng dũng cảm.

Để làm nên lịch sử ấy, 17 chiến sĩ của Đội 11 Biệt động Sài Gòn, dưới sự chỉ huy của anh Ba Đen (Nguyễn Văn Tăng), đã dũng cảm bộc phá mở đường, đột nhập vào Tòa Đại sứ. Trong cuộc đọ súng giằng co từng bậc cầu thang, từng góc nhà với lực lượng Quân cảnh Mỹ (MP) và Thủy quân lục chiến tinh nhuệ, 16 đồng chí đã anh dũng hy sinh. Người duy nhất còn sống sót — trúng hơi ngạt, bị thương nặng và bị đày ra Côn Đảo — đã trở thành chứng nhân sống cho một thiên hùng ca bất tử.

Trận đánh Tòa Đại sứ Mỹ Tết Mậu Thân 1968 đã đập tan huyền thoại về "sức mạnh bất khả xâm phạm" của đế quốc Mỹ, làm phá sản tuyên bố dối trá về một chiến thắng đang đến gần của chính quyền Washington, đồng thời châm ngòi cho làn sóng phản chiến bùng nổ dữ dội ngay trên đất Mỹ.

Nói một cách ngắn gọn và đanh thép: Anh đến nhà tôi xâm lược thì căn cứ của anh — dù treo biển Đại sứ quán — vẫn là mục tiêu quân sự không thể né tránh. Trận đánh của Biệt động Sài Gòn không chỉ thể hiện trí tuệ, lòng dũng cảm phi thường của người chiến sĩ cách mạng, mà còn là minh chứng hùng hồn cho chí khí kiên cường của một dân tộc quyết không chịu làm nô lệ!