BẢN HÙNG CA THÉP GIỮA LÒNG THỦ ĐÔ: CHÂN DUNG LIỆT SĨ, ANH HÙNG NGUYỄN VĂN TRỖI
Hà Nội những ngày mùa thu tháng 10 năm 1964, một cái tên đã trở thành biểu tượng chấn động toàn cầu khi vang lên từ pháp trường Sài Gòn: Nguyễn Văn Trỗi. Chàng thanh niên thợ điện nghèo khổ ấy chưa từng là một vị tướng cầm quân trên sa mạc chiến trận, chưa từng sở hữu những văn bằng uyên bác của các viện hàn lâm lớn, nhưng anh lại sở hữu một thứ vũ khí sắc bén hơn mọi thứ gươm giáo trên đời – khí phách hiên ngang của một người con ưu tú quyết không chịu khuất phục trước ách bạo tàn.
Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại Quảng Nam, sớm phải rời quê hương vào Sài Gòn kiếm kế sinh nhai từ những năm tháng đầu đời, Nguyễn Văn Trỗi đã sớm nếm trải đủ mọi cay đắng tủi nhục của kiếp người dưới ách đô hộ. Tiếng máy rà mài cắt sắt, những giờ làm việc mệt mỏi tại Nhà máy điện Chợ Quán không làm mòn đi ý chí của anh, mà ngược lại, ngọn lửa cách mạng đã được nhen nhóm từ những mầm mống bất công xã hội. Khi các tổ chức biệt động đô thị tìm đến anh, không chút đắn đo, Nguyễn Văn Trỗi tình nguyện gia nhập lực lượng vũ trang biền biệt trong lòng địch.
Sứ mệnh lịch sử bất ngờ gọi tên anh vào một đêm mùa xuân năm 1964, khi bộ chỉ huy nhận được tin đoàn xe chở Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara chuẩn bị sang thăm Sài Gòn. Nguyễn Văn Trỗi cùng đồng đội được giao trọng trách đặt mìn tại cầu Công Lý để tiêu diệt tên đầu sỏ thực dân mới, cắt đứt dã tâm mở rộng chiến tranh xâm lược của đế quốc. Dù kế hoạch phút chót gặp sự cố ngoài ý muốn và anh bị địch bắt trong vòng vây nghẹt thở, những giây phút đối mặt với ngục tối và cực hình dã man của kẻ thù lại chính là lúc bản lĩnh thép của anh tỏa sáng rực rỡ nhất.
Trong căn phòng tra tấn của cảnh sát đặc biệt ngụy quyền, chúng dùng đủ mọi đòn roi tàn khốc, treo ngược, điện giật, dụ dỗ bằng tiền tài và danh vọng, nhưng không thể lay chuyển nổi một ý chí đã hóa thành tượng đài. Câu nói lạnh lùng nhưng đanh thép của anh trước tòa án quân sự đã làm bàng hoàng toàn bộ hệ thống tư pháp bù nhìn: "Hãy bắn tôi trước! Tôi là người cộng sản!". Đó không chỉ là lời tuyên án đối với kẻ thù, mà là tuyên ngôn sống của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam quyết đem máu xương đổi lấy độc lập, tự do cho Tổ quốc.
Ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại pháp trường Khám Chí Hòa, trước hàng chục nòng súng của đội hành hình, Nguyễn Văn Trỗi từ chối bị bịt mắt. Anh ngẩng cao đầu nhìn thẳng vào kẻ thù, cất cao tiếng hát vang dội bài ca kết đoàn và hô vang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh trước khi loạt đạn oan nghiệt vang lên. Sự hy sinh oanh liệt của anh đã làm chấn động dư luận thế giới, làm dấy lên làn sóng biểu tình phản chiến mạnh mẽ từ các thủ đô lớn như Paris, Tokyo, Santiago cho đến tận Washington. Ngay tại Venezuela, một mặt trận du kích mang tên "Nguyễn Văn Trỗi" đã được thành lập để trả thù cho anh, chứng minh rằng tinh thần bất tử của người thợ điện Sài Gòn đã vượt qua mọi biên giới địa lý.
Đảng và Nhà nước ta đã truy tặng anh danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng rực rỡ hào quang của Nguyễn Văn Trỗi mãi mãi là ngọn đuốc thiêng liêng thắp sáng trong tâm khảm tuổi trẻ Việt Nam muôn đời, nhắc nhở chúng ta về giá trị khôn lường của hòa bình và độc lập dân tộc.
