BẢN HÙNG CA THỜI HOA LỬA: BIỂU TƯỢNG ANH HÙNG BẤT TỬ BÊN DÒNG NHẬT LỆ – MẸ NGUYỄN THỊ SUỐT

Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị Suốt, sinh năm 1906 tại thôn Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình (nay là tổ dân phố Mỹ Cảnh, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình). Mẹ sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo khổ nơi bờ biển miền Trung nắng gió. Do hoàn cảnh gia đình khốn khó và đất nước chìm trong ách đô hộ của thực dân Pháp, từ thuở nhỏ mẹ đã phải đi ở, làm thuê cuốc mướn ròng rã suốt 18 năm chịu đựng muôn vàn tủi nhục để kiếm sống qua ngày. Chỉ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, mẹ mới thực sự tìm thấy ánh sáng cuộc đời, lập gia đình, định cư tại quê nhà và làm nghề chèo đò ngang mưu sinh trên sông Nhật Lệ.

Hình ảnh mẹ Suốt đang chèo đò trên sông Nhật Lệ. Nguồn: Wikipedia

2. Khúc tráng ca trên sóng dữ và sự hy sinh anh dũng

Năm 1964, khi đế quốc Mỹ điên cuồng mở rộng cuộc chiến tranh phá hoại ra miền Bắc bằng những trận mưa bom bão đạn, dòng Nhật Lệ hiền hòa bỗng chốc bị biến thành một "tọa độ lửa" ngập tràn khói độc và tiếng gầm rú của máy bay phản lực. Giữa làn ranh mong manh của sự sống và cái chết, người mẹ Nhật Lệ lúc ấy đã cận kề tuổi 60, tóc đã chớm bạc, nhưng lồng ngực vẫn căng tràn một lòng yêu nước nồng nàn đến nghẹt thở. Mẹ gạt bỏ mọi nỗi sợ hãi cá nhân, bất chấp những lời khuyên ngăn, kiên cường xung phong nhận nhiệm vụ chèo đò ngang để chở bộ đội, cán bộ và vận chuyển đạn dược chi viện cho tiền tuyến. Suốt bốn năm ròng rã từ 1964 đến 1967, bất kể ngày đêm, khi tiếng còi báo động gầm vang hay lúc giông bão nổi lên, bóng dáng nhỏ bé của mẹ vẫn hiên ngang đứng trên mui thuyền, hai tay ghì chặt mái chèo rẽ sóng lao thẳng vào dòng nước xiết, vượt qua từng trận lốc xoáy do bom dội ngay sát mạn thuyền. Ước tính mỗi năm mẹ đã kiên cường thực hiện hơn 1.400 chuyến đò oanh liệt như thế, trở thành chiếc cầu nối sống độc nhất giữ vững mạch máu giao thông huyết mạch của quê hương. Với tinh thần thép vượt lên trên mọi giới hạn chịu đựng của con người, ngày 1 tháng 1 năm 1967, mẹ Nguyễn Thị Suốt vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Nhưng chiến tranh tàn khốc chưa bao giờ nương tay trước những điều vĩ đại; vào ngày 11 tháng 10 năm 1968, trong một chuyến đò định mệnh khi mẹ đang ra sức chèo để đưa bộ đội và thương binh qua sông, một trận bom tọa độ tàn bạo của máy bay Mỹ đã bất ngờ trút xuống dữ dội. Mẹ Suốt đã anh dũng hy sinh ngay trên chính dòng sông quê hương, máu của mẹ hòa vào lòng Nhật Lệ đỏ rực, nhưng cho đến hơi thở cuối cùng, đôi bàn tay gầy guộc ấy vẫn nắm chặt lấy mái chèo phục vụ cách mạng, để lại một nỗi đau xé lòng và một niềm tự hào ngút ngàn cho toàn thể dân tộc.

3. Cháy mãi ngọn lửa tri ân và sự bất tử của mẹ trong lòng dân tộc

Nửa thế kỷ đã trôi qua, chiến tranh đã lùi xa vào quá khứ nhưng hình bóng của người mẹ chèo đò năm xưa chưa bao giờ phai nhạt, trái lại, nó đã hóa thân thành một tượng đài bất tử, một ngọn lửa thiêng liêng rực cháy trong tâm khảm của biết bao thế hệ người con Việt Nam. Để tri ân sâu sắc sự hy sinh hiển hách ấy, một quần thể tượng đài Mẹ Suốt bằng đá cao 7 mét hoành tráng đã được khánh thành trang trọng ngay bên bến sông Nhật Lệ lộng gió. Bức tượng khắc họa sống động đến từng chi tiết hình ảnh mẹ tóc bay trong gió biển, ánh mắt kiên định nhìn thẳng về phía trước, tay cầm chắc mái chèo hiên ngang hướng ra biển lớn như một lời khẳng định đanh thép về khí chất bất khuất của người phụ nữ Việt Nam. Bến đò năm xưa giờ đây đã trở thành Di tích lịch sử cấp quốc gia, nơi mà mỗi tấc đất, mỗi ngọn sóng vẫn như còn vương vấn hơi ấm của mẹ, và những kỷ vật thiêng liêng như chiếc đò gỗ, mái chèo sờn vai vẫn được trân trọng gìn giữ tại bảo tàng như những chứng nhân vô giá của một thời hoa lửa. Không chỉ vậy, tên của mẹ đã được trang trọng đặt cho những con đường huyết mạch, những ngôi trường rộn rã tiếng cười của đàn em thơ trên khắp mọi miền Tổ quốc, như một dòng chảy yêu nước được tiếp nối không ngừng nghỉ. Và hơn tất cả, mẹ Suốt đã bước vào thế giới của những huyền thoại văn học nghệ thuật, bất tử hóa qua những vần thơ rực lửa của nhà thơ Tố Hữu, để mỗi khi câu thơ "Gan chi gan rứa, mẹ nờ? / Mẹ rằng: Cứu nước, mình chờ chi ai!" vang lên, hàng triệu trái tim lại thổn thức, tự hào và tự hứa sẽ sống xứng đáng với dòng máu anh hùng mà mẹ đã dùng cả đời để bảo vệ.