Bản Hùng Ca Về Người Thầy Thuốc Của Đồng bào Núi Rừng: Chân Dung Giáo Sư, Bác Sĩ Đặng Văn Ngữ
Nền y học Việt Nam hiện đại không chỉ tự hào về những tên tuổi lừng lẫy trong phòng phẫu thuật lớn, mà còn ghi ơn sâu sắc những nhà khoa học đã gắn liền sự nghiệp nghiên cứu của mình với rừng sâu, chiến hào và sức khỏe của người lính, đồng bào nghèo khó. Giáo sư, Bác sĩ Đặng Văn Ngữ hiện lên như một nhà khoa học dấn thân tiêu biểu, người đã từ bỏ cuộc sống đầy đủ tiện nghi ở thành thị để mang kính hiển vi, ống nghiệm lên chiến khu Việt Bắc, chế tạo thành công thuốc kháng sinh penicillin cứu sống hàng vạn thương bệnh binh. Sinh ra trong một gia đình trí thức tại cố đô Huế, sớm bộc lộ năng lực nghiên cứu y học thiên bẩm, ông tốt nghiệp xuất sắc trường Đại học Y Dược Đông Dương và nhanh chóng được giữ lại làm trợ lý cho các giáo sư người Pháp nhờ tài năng vượt trội trong lĩnh vực ký sinh trùng học. Thế nhưng, trái tim của một người trí thức yêu nước không bao giờ chấp nhận sự kỳ thị và bất công dưới ách cai trị thực dân.
Khi Cách mạng Tháng Tám thành công, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đặng Văn Ngữ là một trong những trí thức đầu tiên rời bỏ thủ đô Hà Nội lên chiến khu Việt Bắc tham gia kháng chiến. Giữa hoàn cảnh thiếu thốn trăm bề của núi rừng chiến khu, nơi không điện, không hóa chất hiện đại và trang thiết bị y tế thối nát, ông bắt tay vào một nhiệm vụ vô cùng nan giải: tự nghiên cứu và sản xuất thuốc kháng sinh penicillin để trị thương cho bộ đội. Bằng tư duy khoa học sắc bén, sự kiên trì miệt mài ngày đêm trong căn lán nhỏ giữa rừng, ông đã tự nuôi cấy nấm mốc, chiết xuất thành công dung dịch penicillin nguyên chất có tác dụng thần kỳ trong việc chống nhiễm trùng vết thương chiến tranh. Phát minh vĩ đại này không chỉ giải quyết bài toán sinh tử cho ngành y tế kháng chiến lúc bấy giờ, mà còn chứng minh trí tuệ siêu việt của khoa học Việt Nam ngay trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.
Không dừng lại ở đó, trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, dù tuổi đã cao, Giáo sư Đặng Văn Ngữ vẫn nhiều lần xung phong vào các chiến trường miền Trung và Tây Nguyên khốc liệt để nghiên cứu các bệnh sốt rét rừng ác tính, trực tiếp bảo vệ sức khỏe cho cán bộ và chiến sĩ. Trong một chuyến công tác nghiên cứu thực tế tại chiến trường Trị - Thiên vào năm 1967, khi máy bay địch oanh tạc dữ dội xuống căn cứ, ông đã vĩnh viễn hy sinh khi tuổi đời và hoài bão khoa học vẫn còn đang dang dở.
Được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lao động và Giải thưởng Hồ Chí Minh, cuộc đời oanh liệt của Giáo sư Đặng Văn Ngữ mãi mãi là một khúc tráng ca bất diệt về lòng yêu nước, tinh thần hiến thân vì khoa học và y đức sáng ngời của người thầy thuốc cách mạng.
