Bản làng nghĩa tình

Tôi đã đi qua nhiều vùng đất trong những năm tháng chiến tranh, nhưng có một bản làng nhỏ giữa núi rừng mà tôi không bao giờ quên. Đó là nơi người dân đã dành cho chúng tôi những tình cảm chân thành nhất, dù cuộc sống của họ khi ấy cũng vô cùng thiếu thốn.

Đơn vị tôi hành quân đến bản vào một buổi chiều cuối năm. Mưa rừng vừa dứt, con đường đất nhão nhoét. Chúng tôi ai cũng mệt sau nhiều ngày di chuyển. Khi đến đầu bản, mấy người dân đã đứng chờ. Một cụ già bước ra, nhìn chúng tôi rồi nói:

— Bộ đội cứ vào bản nghỉ chân. Nhà còn chỗ nào thì ở chỗ ấy.

Chúng tôi ngại làm phiền bà con, nhưng cụ nhất định không cho từ chối.

Tối hôm đó, bà con chia cho bộ đội một ít gạo, mấy củ sắn và bó rau rừng. Bữa cơm chẳng có gì nhiều, nhưng sau những ngày hành quân, với chúng tôi đó là một bữa cơm vô cùng quý giá.

Tôi còn nhớ một bà mẹ trong bản mang đến cho chúng tôi một nồi nước nóng.

— Các chú đi đường xa, uống chút nước cho đỡ mệt.

Tôi cầm bát nước mà thấy ấm lòng. Đó chỉ là một việc nhỏ, nhưng giữa những ngày chiến tranh gian khổ, sự quan tâm ấy khiến người lính cảm thấy quê hương như ở ngay bên cạnh.

Sáng hôm sau, đơn vị chuẩn bị tiếp tục lên đường. Trước khi đi, bà con còn giúp chúng tôi sửa lại vài chiếc quai ba lô, chỉ đường qua những đoạn núi khó đi và nhắc những nơi cần chú ý.

Một cậu bé trong bản chạy theo chúng tôi đến tận đầu con dốc. Cậu đứng nhìn những người lính khuất dần sau hàng cây rồi mới quay về.

Nhiều tháng sau, đơn vị có dịp trở lại bản.

Cảnh vật đã thay đổi đôi chút, nhưng bà con vẫn nhận ra chúng tôi. Những tiếng gọi thân thương vang lên từ đầu bản:

— Bộ đội về rồi!

Mọi người chạy ra đón. Người mang nắm cơm, người đem rau, người hỏi thăm những đồng đội vắng mặt.

Có người hỏi:

— Các chú còn nhớ bản mình không?

Tôi cười:

— Nhớ chứ. Làm sao quên được!

Chúng tôi nhớ mái nhà sàn, nhớ bếp lửa, nhớ những bát nước nóng và nhớ những con người đã chia sẻ với bộ đội những gì mình có.

Điều làm tôi xúc động nhất là bà con chưa bao giờ nghĩ những việc mình làm là lớn lao. Với họ, giúp bộ đội cũng tự nhiên như giúp người trong gia đình.

Sau này, chiến tranh kết thúc. Tôi trở lại vùng đất ấy khi đã nhiều tuổi. Con đường xưa nay đã rộng hơn, bản làng cũng khang trang hơn. Những đứa trẻ ngày trước nay đã thành ông, thành bà.

Tôi đứng bên con suối và bất chợt nhớ câu nói của cụ già năm xưa:

— Bộ đội cứ vào bản nghỉ chân.

Một câu nói giản dị mà tôi mang theo suốt cuộc đời.

Tôi hiểu rằng trong những năm tháng chiến tranh, ngoài sức mạnh của người lính, còn có một sức mạnh vô hình nhưng vô cùng lớn lao: tình quân dân.

Những bản làng bình dị ấy đã trở thành chỗ dựa cho người lính. Người dân che chở bộ đội, chia sẻ từng hạt gạo, từng bát nước; còn bộ đội luôn ghi nhớ tình cảm ấy và cố gắng bảo vệ bản làng.

Đó chính là nghĩa tình mà thời gian không thể làm phai nhạt.