BẢN LĨNH BẠCH ĐẰNG TRÊN ĐẤT MŨI
Từ thiếu nữ sông nước đến người chỉ huy du kích (1955 – 1969)
Sinh ra và lớn lên tại xã Hưng Mỹ (huyện Cái Nước, Cà Mau), Phạm Thị Bay tham gia cách mạng từ năm 14 tuổi (1955). Trong bối cảnh địa hình sông rạch chằng chịt miền Cực Nam Tổ quốc, bà sớm rèn luyện bản lĩnh kiên cường và tư duy quân sự linh hoạt.
Giai đoạn 1969–1974, trên cương vị Bí thư Đảng ủy xã Hưng Mỹ rồi tăng cường làm Bí thư Đảng ủy xã Tân Hưng Đông, bà trực tiếp lãnh đạo lực lượng du kích địa phương. Dưới sự chỉ huy của bà, lực lượng du kích xã đã phối hợp với bộ đội chủ lực tiêu diệt 130 tên địch, thu 50 súng và bao vây bức rút 20 đồn bót địch trên địa bàn.
Hai chiến công nổi bật gắn liền với các trận đánh cụ thể
Trận phục kích càn quét Vịnh Gốc (09/06/1970):
Định vị được tin báo Tiểu khu Cà Mau dùng trực thăng đổ Đại đội Bảo an 513 (Cái Ngựa) xuống càn quét ấp Vịnh Gốc (xã Hưng Mỹ), bà Phạm Thị Bay trực tiếp chỉ huy Đội du kích xã Hưng Mỹ phối hợp với bộ đội chủ lực tổ chức trận địa phục kích bất ngờ. Trận đánh diễn ra chớp nhoáng, quân ta tiêu diệt gọn đại đội địch và thu toàn bộ vũ khí.
Trận đánh chặn viện binh tại Bà Hui - Cái Đôi (27/03/1974):
Năm 1973–1974, Mỹ - Ngụy đẩy mạnh bình định chiếm đóng. Nhận lệnh tăng cường sang xã Tân Hưng Đông, bà Bay chỉ đạo lực lượng địa phương phối hợp với bộ đội chủ lực phục kích tiểu đoàn địch chi viện bằng đường không cho đồn Bà Hui và đồn Cái Đôi. Trận đánh tiêu diệt gọn lực lượng viện binh, bẻ gãy gọng kìm càn quét của địch.
Dấu ấn lịch sử: Chỉ đạo giải phóng Phân chi khu Cái Nước (12/1974)
Đỉnh cao nghệ thuật chiến tranh nhân dân dưới sự chỉ đạo của nữ anh hùng Phạm Thị Bay thể hiện ở chiến dịch nhắm vào Phân chi khu Cái Nước và đồn Bà Lộc (cuối năm 1974).
Tại Đại hội Đảng bộ xã Tân Hưng Đông (ngày 03/10/1974), bà cùng Ban Chấp hành xã ủy đã phát động lời thề "Chưa chiến thắng chưa trở lại bế mạc đại hội". Bà đã áp dụng linh hoạt phương châm "Đông Tây kết hợp":
Quân sự: Siết chặt vòng vây, dùng pháo kích và chốt chặn khiến máy bay trực thăng địch không thể hạ cánh tiếp tế lương thực, nước uống.
Binh vận & Địch vận: Chỉ đạo ngụy trang vũ khí giả "cỡ lớn", tổ chức cho người nhà binh sĩ vào tận nơi chứng kiến thực lực "giả định" của ta rồi thả về đồn Bà Lộc vận động binh sĩ buông súng.
Kết quả, trước sức ép quân sự và tâm lý chiến, đêm 15 rạng sáng 16/12/1974, toàn bộ quân địch tại Phân chi khu Cái Nước phải tháo chạy, góp phần giải phóng hoàn toàn vùng đất căn cứ quan trọng này.
