Bản lĩnh người cộng sản giữa ngục tù đế quốc
Bà Trương Mỹ Hoa nhớ lại những ngày tháng lao tù: “Giữa tháng 4 năm 1964, trên đường đi dán cờ, rải truyền đơn, mang tài liệu vận động học sinh-sinh viên tham gia phong trào chống lệnh bắt lính phi lý của chính quyền - âm mưu của địch là biến miền nam thành trại lính khổng lồ; người cùng đi với tôi ném được tập tài liệu và chạy thoát, nhưng tôi vấp té cho nên bị bắt và đưa về trại giam ở Nha Cảnh sát Đô thành. Năm đó tôi 19 tuổi”.
Những ngày tháng kinh hoàng từ đó bắt đầu. Tại nơi giam giữ, để lấy lời khai, kẻ thù tìm cách dụ dỗ để có thông tin nhưng bất thành. Không thể khuất phục được ý chí của một nữ sinh ngoan cường, chúng chuyển sang trò tra tấn dã man hơn: Đóng đinh lên 10 đầu ngón tay. Trong một khoảnh khắc căng thẳng đến nghẹt thở, bà Hoa bất ngờ nắm chặt bàn tay bị đóng đinh và đập mạnh xuống bàn, như muốn tuyên bố rằng: Nỗi đau xác thịt dù khủng khiếp đến đâu cũng không thể khiến bà khuất phục. Hành động ấy khiến bọn tra tấn sững lại. Một tên quay sang bảo “Nhỏ này lì quá” và thôi không đóng đinh nữa. Hơn bốn tháng điều tra, chúng đã sử dụng mọi hình thức tra tấn tàn bạo nhưng không thu thập được gì, chúng đưa bà ra xét xử với tội danh “Phá rối cuộc trị an”. Sau khi bị kết án 18 tháng tù, bà Trương Mỹ Hoa bị đưa qua nhiều nhà tù khét tiếng như: nhà lao Thủ Đức, khám Chí Hòa, nhà tù Tân Hiệp và hai lần bị đày ra Côn Đảo.
Thời điểm đó, tù nhân Nguyễn Thị Tâm (tên giả mà bà Trương Mỹ Hoa tự khai khi bị bắt) kiên quyết từ chối các yêu cầu của kẻ thù như không chịu chào cờ ba que, không chịu tố Cộng, không chịu hô “đả đảo cộng sản”... Chính vì lẽ đó, mặc dù án 18 tháng nhưng vì bị liệt vào loại “cứng đầu, cứng cổ”, bà đã bị giam cầm đến 11 năm, trong đó có gần bốn năm bị đày ra chuồng cọp Côn Đảo và trải qua quãng thời gian chịu đựng những đòn tra tấn tàn khốc nhất.
Nguyên Phó Chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa giơ cánh tay chi chít những vết sẹo hằn sâu, rồi nhẹ nhàng kể: “Có lần, chúng trói hai tay và treo tôi lên xà nhà, hai tên dùng cây gỗ lớn đánh qua đánh lại, chúng đánh mạnh quá đến mức các móc buộc dây trên tường bị bật tung, tôi bị văng ra, ngã đập cánh tay xuống cạnh thềm xi-măng, gân tay đứt rời, da thịt bị bóc toạc đến nửa cánh tay. Còn đầu móng tay dập nát là do bị địch đóng đinh vào lúc tra tấn”.
Nghe bà kể đến đây, thấy tôi run lên, bà khẽ ôm vai tôi và mỉm cười trấn an: “Giống như bài thơ của Tố Hữu ấy: Đời cách mạng, từ khi tôi đã hiểu/ Dấn thân vô là phải chịu tù đày/ Là gươm kề tận cổ, súng kề tai/ Là thân sống chỉ coi còn một nửa. Ai làm cách mạng cũng luôn hiểu rằng mình có thể hy sinh bất cứ lúc nào. Những đau đớn khi bị tra tấn trong lao tù đều không là gì so với quyết tâm giành độc lập, tự do của mỗi người cộng sản. Và chúng tôi luôn cho rằng: Đó là sự hy sinh xứng đáng!”.
Tự chọn sẵn tên cho mình là Tâm trước khi bị địch bắt, bởi bà nói rằng, đó là sự kiên tâm đi theo con đường đã chọn, dù gian khổ thế nào cũng nhất định không chùn bước. Khi chúng tôi hỏi: Vì sao 19 tuổi bị địch bắt bà đã biết khai bớt hai tuổi và lấy tên giả là Nguyễn Thị Tâm; không những thế, vẫn tổ chức hoạt động Đảng ngay trong lao tù?, bà Trương Mỹ Hoa giải thích: “Được tiếp cận với cách mạng từ khi còn bé, những ngày làm giao liên cho má, tôi đã học và rút được nhiều kinh nghiệm từ những người đi trước, thậm chí biết tính toán kỹ cả việc nếu bị địch bắt thì sẽ phải làm những gì. Thí dụ có bài thơ về chị Võ Thị Sáu khi bị bắt “Sáu chưa đúng 18/ Chúng không dám để lâu/ Lén lút bỏ xuống tàu/ Đưa Sáu ra Côn Đảo”.
Từ những câu thơ đó thì tôi hiểu rằng theo luật pháp quốc tế, không được quyền xử án trẻ vị thành niên, và vì là vị thành niên cho nên cũng chưa có giấy tờ tùy thân; tôi khai mình mồ côi cha mẹ, không có anh chị em, quê ở vùng giải phóng (để chúng không xác thực được thông tin) và tên là Nguyễn Thị Tâm, không phải Việt Minh hay Việt Cộng gì cả, mà chỉ là nữ sinh đang đi học”.
