Bản lĩnh thép trước đòn thù Khám Lớn-Nguyễn Long Xảo
Ông Nguyễn Long Xảo (Bảy Xảo) (1905–1996), quê Tân Thuận Tây, Cao Lãnh, là đảng viên sớm của Đảng Cộng sản Việt Nam và cán bộ lãnh đạo cách mạng tại Sa Đéc – Long Châu Sa. Ông nhiều lần bị thực dân Pháp bắt giam nhưng vẫn kiên trung hoạt động cách mạng, giữ nhiều trọng trách trong phong trào kháng chiến. Sau năm 1954 ông tập kết ra Bắc công tác, đến khi đất nước thống nhất trở về quê hương và tiếp tục đóng góp cho công tác lịch sử Đảng. Ông được tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất và Huy hiệu
Câu chuyện bắt đầu vào năm 1905, tại làng Tân Thuận Tây, quận Cao Lãnh. Cậu bé Nguyễn Long Xảo (thường gọi là Bảy Xảo) lớn lên giữa cảnh nước mất nhà tan nhưng trong gia đình lại rực cháy ngọn lửa yêu nước. Không cam chịu cảnh lầm than, ông sớm tìm đến lý tưởng cách mạng. Tháng 2/1930, khi Đảng Cộng sản Việt Nam vừa mới ra đời, ông đã vinh dự đứng vào hàng ngũ của Đảng, trở thành một trong những "hạt giống đỏ" đầu tiên hoạt động tại vùng Long Xuyên.
Sự nghiệp của ông Bảy Xảo là minh chứng cho tinh thần "uy vũ bất năng khuất". Tháng 7/1931, ông bị thực dân Pháp bắt giam vào Khám Lớn Sài Gòn. Giữa những đòn tra tấn tàn bạo hòng khuất phục ý chí, người chiến sĩ ấy vẫn giữ im lặng tuyệt đối để bảo vệ cơ sở. Kẻ thù bất lực, phải thả ông sau một năm giam giữ.
Vừa bước chân ra khỏi ngục tối, ông lập tức bắt liên lạc với tổ chức, gây dựng lại phong trào tại quê nhà Hòa An - Tân Thuận Đông. Nhưng gió bão lại ập đến vào năm 1939, khi thực dân Pháp thực hiện đợt khủng bố trắng, ông bị bắt lần thứ hai. Lần này, chúng đày ông ra vùng "nước độc" Bà Rá. Những năm tháng khổ sai tại đây không những không làm ông nản chí mà còn trui rèn thêm bản lĩnh của một người lãnh đạo quân sự tương lai.
Cơ hội đến vào tháng 3/1945, khi Nhật đảo chính Pháp, ông Nguyễn Long Xảo thoát khỏi nhà tù và lập tức trở về Cao Lãnh. Với uy tín và kinh nghiệm, ông được bầu vào Tỉnh ủy lâm thời tỉnh Sa Đéc, giữ chức Trưởng ban Quân sự quận Cao Lãnh.
Trong suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ, ông kinh qua nhiều trọng trách từ Chủ nhiệm Mặt trận Việt Minh đến Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Long Châu Sa. Dù ở vị trí nào, ông cũng là người cầm lái vững vàng, chăm lo từ công tác tổ chức đến tài chính, giúp mạch máu kháng chiến của tỉnh nhà luôn thông suốt.
Sau năm 1954, ông tập kết ra Bắc, mang theo tinh thần của người con miền Nam đi xây dựng các nông trường và công tác tại tỉnh Kiến An. Đến khi sức khỏe suy giảm vì những vết thương và đòn roi cũ, ông nghỉ hưu năm 1964.
Ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, người lính già Bảy Xảo trở về quê hương Cao Lãnh sau bao năm xa cách. Ở tuổi ngoài 70, ông không nghỉ ngơi mà lại miệt mài ngồi viết lại những trang sử Đảng địa phương, như muốn để lại ngọn lửa cho thế hệ mai sau. Ông qua đời vào năm 1996, thọ 91 tuổi, để lại di sản là một cuộc đời trong sạch, kiên trung với tấm Huân chương kháng chiến hạng Nhất và Huy hiệu thành đồng Tổ quốc.
