Bàn tay còn lại của người lính già

Trong chuyến hành trình về nguồn tại Nghĩa Lộ, đoàn thanh niên phường tìm đến nhà một cựu chiến binh năm nay đã ngoài 90 tuổi. Ngôi nhà nhỏ nằm nép bên sườn đồi, phía trước là con đường đất dẫn ra cánh đồng lúa đang thì con gái. Ông không ra đón ngay. Mãi một lúc sau mới thấy ông bước chậm rãi từ trong nhà ra hiên. Áo bạc màu, dáng gầy, một bên tay áo được xếp gọn gàng – nơi từng là cánh tay phải của ông. Cả đoàn đều im lặng một nhịp. Ông mỉm cười rất nhẹ:
“Các cháu đến nghe chuyện thời chiến à?” Rồi ông tự rót nước, chỉ dùng một bàn tay còn lại, động tác chậm nhưng rất quen thuộc. Ông kể, ông từng là bộ đội tham gia kháng chiến chống Pháp, hoạt động ở mặt trận Tây Bắc, trong đó có giai đoạn chuẩn bị và tham gia các hoạt động phục vụ chiến dịch giải phóng Nghĩa Lộ năm 1952. Ngày ấy, ông là lính công binh, làm nhiệm vụ mở đường, phá vật cản, bảo đảm hành quân. Công việc luôn đi trước đội hình, nơi nguy hiểm nhất, nơi bom đạn và sập lở có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Ông nhớ nhất một lần làm nhiệm vụ phá một đoạn đường bị địch chốt giữ. Khi đang cùng đồng đội gỡ mìn và mở lối, một tiếng nổ bất ngờ vang lên. Đất đá tung lên mù mịt. Ông chỉ kịp nghe tiếng ai đó gọi tên mình, rồi mọi thứ tối sầm lại. Khi tỉnh dậy, ông đã ở trong lán quân y dã chiến. Một bên tay không còn cảm giác. Ông dừng lại rất lâu khi kể đến đó. Một bạn trẻ trong đoàn khẽ hỏi:
“Lúc đó bác có thấy tuyệt vọng không ạ?” Ông lắc đầu:
“Không kịp để tuyệt vọng đâu. Chỉ nghĩ là còn sống là còn phải đi tiếp.” Sau khi bình phục, ông không rời đơn vị. Ông xin tiếp tục làm nhiệm vụ phía sau, chuyển tin, dẫn đường, phụ giúp hậu cần. Một tay còn lại, ông học cách làm mọi việc: buộc gùi, viết báo cáo, cầm đèn, dẫn đoàn trong rừng. Ông nói, khó nhất không phải là mất đi một phần cơ thể, mà là học cách sống tiếp với điều đó trong chiến tranh. Đêm trước ngày nổ súng ở Nghĩa Lộ, ông vẫn cùng đơn vị ém quân trong rừng. Sương lạnh, đất ẩm, ai cũng im lặng chờ thời khắc. Ông được giao nhiệm vụ dẫn một nhóm liên lạc vượt qua đoạn suối để truyền mệnh lệnh. Ông đi trước, tay còn lại cầm cây gậy dò đường. Mỗi bước đi đều chắc chắn, vì ông hiểu phía sau là cả một trận đánh. Sau chiến dịch, Nghĩa Lộ được giải phóng. Ông trở về hậu phương, mang theo vết thương chiến tranh suốt đời. Nhưng điều khiến đoàn thanh niên nhớ nhất không phải là câu chuyện mất đi một cánh tay. Mà là lúc ông nói rất chậm:
“Ngày đó, chúng tôi không nghĩ mình thiệt thòi. Chỉ nghĩ nếu mình dừng lại, thì sẽ có người khác phải chịu nguy hiểm thay.” Ông giơ bàn tay còn lại lên, mỉm cười:
“Bàn tay này… là đủ để tôi sống, và để nhớ.” Buổi gặp kết thúc trong sự lặng im. Đoàn thanh niên ra về, nhưng ai cũng hiểu rằng: có những mất mát trong chiến tranh không làm con người gục ngã… mà khiến họ sống tiếp bằng một cách mạnh mẽ hơn, lặng lẽ hơn, và sâu sắc hơn.