BÀN TAY NỮ DÂN CÔNG TRÊN ĐƯỜNG KÉO PHÁO

là một nữ dân công hỏa tuyến người Thái ở vùng Tây Bắc, được ghi lại trong tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam và lịch sử địa phương Điện Biên. Bà khi ấy mới ngoài đôi mươi, tham gia đội dân công phục vụ kéo pháo, vận chuyển đạn và lương thực vào trận địa Điện Biên Phủ năm 1954.

Những ngày đầu chiến dịch, khi bộ đội ta thực hiện nhiệm vụ kéo pháo vào trận địa, lực lượng dân công – trong đó có rất nhiều phụ nữ – được huy động tham gia. Công việc nặng nhọc đến mức nhiều người đàn ông cũng kiệt sức. Nhưng các nữ dân công vẫn lặng lẽ bám dây, bám càng pháo, từng bước một kéo khẩu pháo nặng hàng tấn vượt dốc núi trơn trượt.

Theo lời kể nhân chứng được lưu lại, bàn tay của bà rớm máu vì dây kéo, vai bầm tím vì tỳ đòn, nhưng mỗi khi pháo trượt bánh, bà lại cùng chị em ghì chặt dây, giữ pháo không lao xuống vực. Có đêm mưa rét, cả đội ngâm mình trong bùn đất, áo quần ướt sũng, nhưng không ai rời vị trí.

Khi có lệnh kéo pháo ra để thay đổi phương án tác chiến, nhiều người không giấu nổi nước mắt vì bao công sức tưởng chừng bỏ dở. Nhưng bà cùng đội dân công vẫn chấp hành mệnh lệnh, lặng lẽ kéo pháo ra trong đêm tối. Sau này, bà mới hiểu rằng chính quyết định ấy đã góp phần làm nên thắng lợi trọn vẹn của chiến dịch.

Suốt 56 ngày đêm, bà tham gia liên tục các chuyến vận chuyển đạn pháo, gạo, muối từ hậu phương vào trận địa. Có lần bị máy bay địch bắn phá, bà bị đất đá vùi lấp một phần chân, nhưng chỉ nghỉ ít ngày rồi lại xin trở lại tuyến đường cũ.

Khi chiến thắng Điện Biên Phủ vang dội khắp núi rừng Tây Bắc, bà cùng đồng đội đứng lặng nhìn pháo ta nổ những loạt cuối cùng. Bà kể lại trong hồi ức:
“Lúc ấy, tôi không nghĩ mình làm nên lịch sử. Tôi chỉ nghĩ: mình đã giữ được pháo cho bộ đội đánh thắng.”

Sau hòa bình, bà trở về bản làng, tiếp tục cuộc sống lao động giản dị. Không huân chương trên ngực, không lời tự nhận là anh hùng, nhưng trong lịch sử dân tộc, bà và hàng vạn nữ dân công hỏa tuyến chính là những nhân chứng sống, minh chứng cho vai trò to lớn của phụ nữ Việt Nam trong Chiến thắng Điện Biên Phủ.