Bản tuyên bố trong đêm cuối ở Côn Đảo
Phạm Thành Trung, tên khai sinh là Phạm Văn Đua, sinh năm 1922 tại làng Mỹ Thiện, tỉnh Mỹ Tho, nay thuộc xã Thiện Trung, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang. Ông xuất thân trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước và sớm tham gia cách mạng từ năm 1945.
Trong những năm kháng chiến chống Pháp, Phạm Thành Trung từng đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ ở địa phương như Xã đội trưởng, Trưởng Công an xã và Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến - Hành chính xã Mỹ Thiện. Từ năm 1952, ông tham gia công tác cấp huyện, giữ chức Huyện ủy viên và Chính trị viên phó Huyện đội Cái Bè.
Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước tạm thời bị chia cắt. Phạm Thành Trung ở lại miền Nam, tiếp tục hoạt động cách mạng trong điều kiện vô cùng khó khăn. Ông giữ chức Tỉnh ủy viên tỉnh Mỹ Tho, Bí thư Huyện ủy Cái Bè và tham gia lãnh đạo phong trào cách mạng địa phương.
Tháng 7/1958, trên đường công tác từ Hậu Mỹ đến Mỹ Đức Tây, ông rơi vào ổ phục kích của đối phương và bị bắt. Từ đó bắt đầu những năm tháng tù đày.
Ông lần lượt bị giam tại các nhà tù Cái Bè, Mỹ Tho, Phú Lợi và cuối cùng là Côn Đảo. Trong các nhà tù, tù nhân chính trị phải đối mặt với chế độ giam giữ khắc nghiệt, tra tấn và những thủ đoạn nhằm lung lay ý chí.
Nhưng Phạm Thành Trung không khuất phục.
Ngày 27/3/1961, tại nhà tù Côn Đảo, ông viết một bản tuyên bố khẳng định lập trường. Ông kiên quyết không nói xấu Chủ tịch Hồ Chí Minh và không chấp nhận âm mưu chia rẽ của kẻ thù. Bản tuyên bố trở thành biểu hiện rõ nét cho khí tiết của một người cộng sản trước giờ phút hiểm nguy.
Trước sự kiên định ấy, cai ngục đã đánh đập và hành hạ ông đến hy sinh ngay trong đêm 27/3/1961. Thi hài ông sau đó bị bí mật chôn trong một hố chôn tập thể tại Nghĩa trang Hàng Dương, Côn Đảo.
Nhiều năm sau, tên tuổi Phạm Thành Trung vẫn được quê hương Cái Bè gìn giữ. Trường THPT Phạm Thành Trung tại xã An Thái Trung được đặt theo tên ông. Nhà trường cũng xem việc giáo dục truyền thống dưới mái trường mang tên người Anh hùng là một nhiệm vụ quan trọng.
Tháng 12/2014, Nhà nước truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Câu chuyện Phạm Thành Trung không có một trận đánh với tiếng súng vang dội. “Trận chiến” cuối cùng của ông diễn ra trong nhà tù, nơi vũ khí duy nhất còn lại là ý chí và lòng trung thành.
Bài học cho thanh niên: Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, bản lĩnh và nguyên tắc sống là điều không được đánh mất. Người trẻ cần biết giữ vững niềm tin, trung thực với lý tưởng tốt đẹp và không dễ dàng khuất phục trước khó khăn.
