Bản Tuyên Ngôn Độc Lập Đầu Tiên Bên Sông Như Nguyệt (1077)

Năm 1077, 30 vạn quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy tràn sang xâm lược nước ta. Tại chiến tuyến sông Như Nguyệt (sông Cầu ngày nay), Thái úy Lý Thường Kiệt đã lập một phòng tuyến chặn đứng bước tiến của giặc. Cuộc chiến diễn ra vô cùng ác liệt, quân Tống liên tục công phá nhưng không thể vượt qua hàng rào phòng thủ kiên cố. Tuy nhiên, sau nhiều ngày chiến đấu, tinh thần của binh sĩ đại Việt cũng dần mỏi mệt.

Giữa một đêm khuya tĩnh mịch, từ ngôi đền thờ hai vị thần Trương Hống và Trương Hát bên sông, một giọng nói vang vọng, sang sảng như sấm truyền cất lên:

"Nam quốc sơn hà Nam đế cư, Tiệt nhiên định phận tại thiên thư. Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm, Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư."

Quân sĩ nghe tiếng ngâm thơ, ngỡ là lời của thần linh bèn nức lòng phấn chấn, tinh thần chiến đấu dâng cao ngùn ngụt. Ngược lại, quân Tống nghe thấy thì hoang mang, khiếp đảm, nhuệ khí suy giảm nghiêm trọng. Ngay đêm đó, Lý Thường Kiệt tung quân đánh úp, bẻ gãy hoàn toàn ý chí xâm lược của nhà Tống.

Ý nghĩa: Bài thơ "Nam quốc sơn hà" không chỉ là một đòn tâm lý chiến xuất sắc mà còn được coi là bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên của nước Việt, khẳng định chủ quyền bất khả xâm phạm.