BẢN TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP ĐẦU TIÊN CỦA VIỆT NAM
Lý Thường Kiệt (1019–1105) là danh tướng thời Lý, có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Tống (1075–1077). Sông Như Nguyệt là tên gọi xưa gắn với sông Cầu, nơi diễn ra trận chiến quan trọng năm 1077. Bài thơ “Nam quốc sơn hà” thường được xem là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của Việt Nam. Câu chuyện bài thơ thần vang lên bên sông là giai thoại được lưu truyền trong sử sách và dân gian.
Năm 1077, quân Tống tiến vào xâm lược Đại Việt. Dưới sự chỉ huy của Lý Thường Kiệt, quân dân ta xây dựng phòng tuyến vững chắc bên bờ sông Như Nguyệt, quyết tâm bảo vệ đất nước.
Tương truyền, trong cuộc kháng chiến chống quân Tống năm 1077, vào một đêm tại phòng tuyến sông Như Nguyệt, quân sĩ Đại Việt nghe thấy tiếng ngâm bài thơ “Nam quốc sơn hà” từ đền thờ hai vị thần Trương Hống và Trương Há, khích lệ tinh thần quân sĩ Đại Việt và khiến quân giặc thêm hoang mang.
“Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.”
Dịch nghĩa:
“Sông núi nước Nam, vua Nam ở,
Rành rành định phận tại sách trời.
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm?
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời.”
Lời thơ thể hiện niềm tin mãnh liệt vào chủ quyền Đại Việt, tiếp thêm sức mạnh cho quân sĩ. Lý Thường Kiệt sau đó tổ chức phản công, góp phần buộc quân Tống rút lui.
Chiến thắng trên sông Như Nguyệt trở thành dấu mốc quan trọng trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc. Hình ảnh Lý Thường Kiệt gắn liền với tài thao lược và tinh thần quyết tâm bảo vệ non sông.
