Bản yêu sách của Nhân dân An Nam

Ngày 18/6/1919, tại Paris, một sự kiện tưởng như nhỏ bé nhưng có ý nghĩa đặc biệt đối với lịch sử cách mạng Việt Nam đã diễn ra. Một bản yêu sách mang tên “Yêu sách của nhân dân An Nam” được gửi tới Hội nghị Vécxây (Versailles), nơi các cường quốc đang bàn về những vấn đề của thế giới sau Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Người đứng tên bản yêu sách là Nguyễn Ái Quốc. Đó cũng là lần đầu tiên tên gọi Nguyễn Ái Quốc xuất hiện trong hoạt động chính trị của Người.

BỐI CẢNH CỦA BẢN YÊU SÁCH

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Hội nghị Hòa bình được tổ chức tại Vécxây, nước Pháp. Nguyễn Tất Thành khi ấy đang hoạt động tại Pháp và luôn quan tâm đến tình hình đất nước cũng như cuộc đấu tranh của các dân tộc thuộc địa.

Tại Paris, Nguyễn Tất Thành cùng các nhà yêu nước Phan Châu Trinh và Phan Văn Trường tham gia các hoạt động vận động dư luận, tìm cách đưa tiếng nói của người Việt Nam đến với nhân dân Pháp và cộng đồng quốc tế.

Từ thực tế đó, bản “Yêu sách của nhân dân An Nam” được chuẩn bị để gửi tới Hội nghị Vécxây. Bản yêu sách được viết bằng tiếng Pháp và dưới văn bản có chữ ký Nguyễn Ái Quốc.

TÁM ĐIỂM YÊU CẦU

Bản yêu sách gồm tám điểm, tập trung vào những quyền tự do, dân chủ và quyền lợi chính đáng của người Việt Nam.

Nội dung đề nghị ân xá cho những người bản xứ bị kết án tù chính trị; cải cách nền pháp lý ở Đông Dương; bảo đảm các quyền pháp luật cho người bản xứ; thực hiện tự do báo chí, tự do ngôn luận, tự do lập hội và hội họp; bảo đảm quyền tự do cư trú và xuất dương; mở rộng cơ hội học tập, đào tạo kỹ thuật và chuyên nghiệp cho người bản xứ.

Bản yêu sách cũng đề nghị thay thế chế độ cai trị bằng sắc lệnh bằng chế độ luật pháp và có đại biểu thường trực của người bản xứ do người bản xứ bầu ra tại Nghị viện Pháp để trình bày nguyện vọng của nhân dân.

Những yêu cầu ấy cho thấy Nguyễn Ái Quốc đã đặt vấn đề quyền lợi của nhân dân Việt Nam trong một không gian chính trị rộng lớn hơn. Đó không chỉ là tiếng nói của một cá nhân mà là tiếng nói đại diện cho những người Việt Nam yêu nước đang sinh sống và hoạt động tại Pháp.

MỘT CÁI TÊN TRỞ NÊN QUEN THUỘC

Điểm đặc biệt của sự kiện ngày 18/6/1919 là sự xuất hiện của tên Nguyễn Ái Quốc.

Theo tư liệu của Bảo tàng Hồ Chí Minh, dưới bản “Yêu sách của nhân dân An Nam”, Nguyễn Tất Thành ký tên Nguyễn Ái Quốc. Đây là lần đầu tiên tên gọi này xuất hiện. Sau đó, cái tên Nguyễn Ái Quốc gắn liền với nhiều hoạt động đấu tranh của Người trong những năm tiếp theo.

Nguyễn Ái Quốc không chỉ gửi bản yêu sách tới Hội nghị Vécxây mà còn tìm cách đưa nội dung của bản yêu sách đến các đoàn đại biểu tham dự hội nghị và dư luận xã hội. Cùng ngày, Người gửi thư tới Tổng thống Hoa Kỳ và đoàn đại biểu Nicaragua, đề nghị quan tâm đến những yêu cầu của nhân dân An Nam.

Bản yêu sách sau đó tiếp tục được giới thiệu trên báo chí và được Nguyễn Ái Quốc phổ biến bằng nhiều hình thức khác nhau. Điều đó cho thấy Người rất coi trọng việc đưa vấn đề Việt Nam đến với dư luận tiến bộ trên thế giới.

KHI TIẾNG NÓI CỦA MỘT DÂN TỘC ĐƯỢC CẤT LÊN

Bản “Yêu sách của nhân dân An Nam” không được Hội nghị Vécxây đáp ứng theo những mong muốn mà Nguyễn Ái Quốc đặt ra. Tuy nhiên, giá trị của sự kiện không chỉ nằm ở kết quả trực tiếp.

Lần đầu tiên, những yêu cầu về quyền tự do, dân chủ và quyền lợi chính đáng của nhân dân Việt Nam được đưa ra trước một diễn đàn quốc tế lớn bằng hình thức công khai. Qua đó, Nguyễn Ái Quốc từng bước đưa vấn đề dân tộc Việt Nam đến với dư luận quốc tế và tiếp tục con đường tìm kiếm phương hướng giải phóng dân tộc.

Sau sự kiện này, Nguyễn Ái Quốc tích cực hoạt động báo chí, viết bài tố cáo chế độ thuộc địa và đấu tranh cho quyền lợi của các dân tộc bị áp bức. Theo tư liệu của Cổng Thông tin điện tử Hồ Chí Minh, năm 1919–1920 Người tiếp tục viết báo, trong đó có bài “Vấn đề dân bản xứ” đăng trên báo L'Humanité ngày 2/8/1919.

Từ đây, hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ngày càng gắn với cuộc đấu tranh rộng lớn của các dân tộc thuộc địa và quá trình tìm kiếm con đường giải phóng dân tộc Việt Nam.

BÀI HỌC CHO THẾ HỆ TRẺ

Câu chuyện về bản “Yêu sách của nhân dân An Nam” năm 1919 để lại một bài học quan trọng về tinh thần trách nhiệm và bản lĩnh của người trẻ.

Nguyễn Ái Quốc khi ấy mới chưa đầy 30 tuổi nhưng đã chủ động tìm cách đưa tiếng nói của nhân dân Việt Nam đến với thế giới. Người không chờ đợi hoàn cảnh thay đổi mà chủ động tìm phương pháp phù hợp để hành động.

Đối với thanh niên hôm nay, bài học ấy có thể bắt đầu từ những điều gần gũi: dám suy nghĩ, dám học hỏi, dám chịu trách nhiệm và biết sử dụng kiến thức của mình để đóng góp cho cộng đồng.

Đặc biệt, trong thời đại thông tin phát triển mạnh mẽ, người trẻ càng cần có khả năng tìm hiểu vấn đề một cách khách quan, biết lắng nghe nhiều chiều, trau dồi kiến thức và sử dụng tiếng nói của mình một cách có trách nhiệm.

Hơn một thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày Nguyễn Ái Quốc gửi bản “Yêu sách của nhân dân An Nam” tới Hội nghị Vécxây. Nhưng câu chuyện về người thanh niên Việt Nam tìm cách đưa tiếng nói của dân tộc mình ra thế giới vẫn mang giá trị nhắc nhở sâu sắc: tuổi trẻ luôn có thể bắt đầu từ những việc cụ thể, nếu có lý tưởng, có tri thức và có trách nhiệm với quê hương, đất nước.