BẰNG GIANG: NHỮNG CUỘC ĐỜI GẮN LIỀN VỚI LỊCH SỬ VÀ VĂN HÓA
Lê Văn Quản
1. Trung tướng Bằng Giang (1915–1990) – Vị tướng tài của núi rừng Tây Bắc
Thân thế và hoạt động cách mạng:
Tên thật: Nguyễn Văn Cơ (còn gọi là Nguyễn Cao Cơ).
Quê quán: Bản Thắc Tháy, xã Đức Long, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng; ông là người dân tộc Tày.
Hoạt động tiền khởi nghĩa: Tham gia cách mạng từ năm 1932 và trở thành Đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương vào năm 1935. Ông chọn bí danh "Bằng Giang" vì lòng thương nhớ dòng sông quê hương gắn liền với tuổi thơ.
Sự kiện tiêu biểu: Tháng 1/1941, ông là người trực tiếp dẫn đường đoàn từ phía Việt Nam đi đón lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về nước tại cột mốc 108 (nay là mốc 675) biên giới Việt - Trung. Trong thời gian Bác Hồ ở hang Pác Bó, ông thường xuyên mang thực phẩm săn bắn được vào biếu Người và được đồng đội ví như một "ma xó" vì khả năng đi lại bí mật trong rừng núi.
Sự nghiệp quân sự:
Ông nhập ngũ năm 1944 và trải qua nhiều chức vụ chỉ huy quan trọng như: Khu trưởng Khu 1, Khu 10; Tư lệnh Liên khu 10, Khu Tây Bắc.
Trong chiến dịch Điện Biên Phủ (1954), trên cương vị Khu trưởng Khu 10, ông đã có đóng góp lớn trong việc huy động hậu cần tại chỗ, vay lúa của đồng bào dân tộc để kịp thời tiếp tế cho bộ đội.
Các chức vụ sau năm 1954: Tư lệnh Quân khu Tây Bắc, Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân, Tư lệnh Quân khu Việt Bắc kiêm Chủ tịch Ủy ban Hành chính Khu tự trị Việt Bắc, và Phó Tổng Thanh tra Quân đội (1976–1978).
Ông được phong hàm Trung tướng năm 1974 và là Đại biểu Quốc hội từ khóa III đến khóa VI.
2. Nhà nghiên cứu Bằng Giang (1922–2000) – Người vực dậy văn học miền Nam
Thân thế và sự nghiệp:
Tên thật: Nguyễn Văn Hòa.
Cuộc đời: Ông là một cựu kháng chiến và là nhà nghiên cứu văn học chuyên sâu về mảng văn chương quốc ngữ Nam Bộ.
Đóng góp: Sau năm 1975, ông được ghi nhận là người có công lớn trong việc sưu tầm và phục hồi nền văn học miền Nam vốn từng bị lãng quên hoặc thiên kiến. Các tác phẩm của ông được xem là "cẩm nang" cho những ai nghiên cứu về văn hóa, văn học quốc ngữ tại Nam Kỳ.
Tác phẩm tiêu biểu:
Văn học quốc ngữ ở Nam Kỳ 1865-1930 (1992).
Sương mù trên tác phẩm Trương Vĩnh Ký (1994).
Mảnh vụn văn học sử (1974).
Sài Gòn cố sự 1930-1975 (1999).
3. Nhạc sĩ Bằng Giang (1938–2024) – Tác giả của những bản nhạc vàng bất hủ
Thân thế và sự nghiệp:
Tên thật: Trần Văn Khởi (có nguồn ghi Trần Văn Khôi).
Quê quán: Biên Hòa, Đồng Nai.
Sự nghiệp âm nhạc: Ông bắt đầu hoạt động văn nghệ từ thập niên 1960 cho các trại lính ở quê nhà. Năm 1962, ông cùng nhạc sĩ Chế Linh (bí danh Tú Nhi) cùng nhau sáng tác những bản nhạc đầu tay gây tiếng vang lớn.
Phong cách: Ông chuyên về dòng nhạc vàng với những giai điệu trữ tình, sâu lắng nói về tình yêu và đời lính.
Định cư: Năm 1992, ông sang định cư tại bang Georgia, Hoa Kỳ và tiếp tục sáng tác cho đến khi qua đời vào tháng 10 năm 2024.
Ca khúc nổi tiếng:
Đêm buồn tỉnh lẻ và Bài ca kỷ niệm (đồng sáng tác với Chế Linh).
Thành phố mưa bay, Người em xóm đạo, Lính trận miền xa.
Người về đơn vị mới, Mai anh đi rồi.
CÁC NGUỒN TRUY XUẤT:
Quán sách Mùa Thu - Thông tin về nhà nghiên cứu Bằng Giang.
Wikipedia tiếng Việt - Tiểu sử Nhạc sĩ Bằng Giang.
Cổng thông tin điện tử Bộ Quốc phòng - Tư lệnh đầu tiên, đồng chí Bằng Giang.
Báo Quân đội nhân dân (Sự kiện và Nhân chứng) - Kỷ niệm về Trung tướng Bằng Giang ở Tây Bắc.
Tạp chí Nghiên cứu Văn học (2006) - Thành tựu nghiên cứu của Bằng Giang trong văn học Nam Bộ.
Video tiểu sử Trung tướng Bằng Giang - Bí mật người nổi tiếng.
