"Bằng mọi giá lao tàu lên đảo" - quyết định cứu Cô Lin

"HQ 505 trúng đạn đã nghiêng, để tàu chìm thì chẳng những mất đảo mà chiến sĩ cũng hy sinh hết. Tôi phát lệnh bằng mọi giá lao tàu lên đảo", nhiều năm sau trận chiến, thuyền trưởng Vũ Huy Lễ vẫn nhớ như in quyết định trọng đại nhất trong đời binh nghiệp của mình. Ông nhập ngũ năm 1968, từng chiến đấu và công tác nhiều năm tại đội tàu không số trước khi được cử đi học tại Leningrad, Liên Xô, rồi trở về làm thuyền trưởng tàu HQ-505, một tàu vận tải quân sự cỡ lớn. Ngày 13 tháng 3 năm 1988, khi đang thực hiện nhiệm vụ đưa bộ đội công binh và vật tư đến đảo Đá Lớn, tàu của ông nhận được mật lệnh khẩn tiến ra bảo vệ đảo chìm Cô Lin.

Sáng sớm ngày 14 tháng 3, ngay sau khi tàu HQ-604 do đại úy Vũ Phi Trừ chỉ huy bị tàu chiến Trung Quốc bắn chìm tại Gạc Ma, tàu HQ-505 của ông cũng liên tục bị nã pháo, trúng đạn vào buồng máy bên phải, khiến tàu hỏng máy và trôi dạt ra xa đảo Cô Lin gần một hải lý, các khoang máy bốc cháy dữ dội, điện tắt tối om, nước tràn vào tàu giữa vùng biển sâu tới 1.000 mét. Trước tình thế nguy cấp, đúng 8 giờ 19 phút, thuyền trưởng Vũ Huy Lễ ra lệnh cho tàu mở hết tốc lực, lao thẳng lên bãi đá cạn Cô Lin, biến con tàu đang bốc cháy thành một pháo đài trên rạn đá, giúp giữ vững chủ quyền đảo Cô Lin và cứu sống nhiều đồng đội bị thương.

Đến tối cùng ngày, ông cùng chín người khác tình nguyện ở lại tàu để tiếp tục bám giữ đảo, bất chấp nguy cơ bị tấn công thêm. Ông và cán bộ, chiến sĩ trên tàu tiếp tục bám trụ, bảo vệ thành công đảo Cô Lin cho đến tháng 6 năm 1988. Đầu năm 1989, tàu HQ-505 và thuyền trưởng Vũ Huy Lễ được Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đại tá Vũ Huy Lễ qua đời ngày 19 tháng 8 năm 2022.