Báo chí Cách mạng trong giai đoạn tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945

Trong giai đoạn này, hệ thống báo chí cách mạng hoạt động khá phong phú và đa dạng. Cơ quan Trung ương Đảng cho ra đời các ấn phẩm như Phá Ngục, Cờ Giải Phóng, Tạp chí Cộng sản; Tổng bộ Việt Minh có Cứu Quốc; các kỳ bộ xuất bản các tờ như Dân Tộc (Trung Kỳ), Giải Phóng (Nam Kỳ); Quân đội có tờ Quân Giải Phóng; Đoàn Thanh niên có Tiền Phong (Bắc Kỳ); Đảng Dân chủ có tờ Độc Lập… Ở các địa phương, các tờ báo tiêu biểu gồm: Việt Nam Độc Lập (Cao-Bắc-Lạng), Hồn Nước (Hà Nội), Tự Do (Thanh Hóa), Hiệp Lực (Bắc Ninh), Chơn Độc Lập (Quảng Ngãi), Dân Chúng (Cần Thơ), Tiến Lên (Long Xuyên)... Báo Việt Nam Độc lập - số 01 (101) ra ngày 01/8/1941, cơ quan Tuyên truyền của Việt Minh tỉnh Cao Bằng do đồng chí Nguyễn Ái Quốc sáng lập Báo Việt Nam Độc lập - số 181 ra ngày 20/10/1943, cơ quan Tuyên truyền của Việt Minh tỉnh Cao Bằng do đồng chí Nguyễn Ái Quốc sáng lập Báo Kèn Gọi Lính - số 2 ra ngày 27/10/1944, cơ quan Tuyên truyền của Việt Nam Quân nhân Cứu quốc HộiNgay cả trong nhà tù, hoạt động báo chí cũng được duy trì với các tờ như: Đường Nghĩa (Nghĩa Lộ), Suối Reo (Sơn La), Thông Reo (Chợ Chu), Tiến Lên (Quảng Trị)...Theo thống kê chưa đầy đủ, trong giai đoạn này đã có gần 60 tờ báo cách mạng được xuất bản bí mật (Nguyễn Thành, Báo chí cách mạng Việt Nam 1925–1945, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1984).Quán triệt tư tưởng chỉ đạo từ các Hội nghị Trung ương Đảng các năm 1939, 1940 và 1941, nhiệm vụ trung tâm trước mắt của toàn Đảng, toàn dân là chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Nghị quyết Hội nghị Trung ương tháng 11/1939 đã nhấn mạnh: “Cách mạng phản đế và điền địa là hai mấu chốt của cách mạng tư sản dân quyền… Cái nguyên tắc chính ấy không bao giờ thay đổi được, nhưng nó phải ứng dụng một cách khôn khéo thế nào để thực hiện được nhiệm vụ chính cốt của cách mạng hiện nay là đánh đuổi đế quốc.”Xuất phát từ tinh thần đó, nội dung của báo chí cách mạng trong thời kỳ này tập trung mạnh mẽ vào công tác tuyên truyền, cổ động, giáo dục quần chúng, hướng dẫn tổ chức lực lượng cách mạng, tích cực chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa. Khẩu hiệu “Đánh Pháp, đuổi Nhật. Việt Nam độc lập” thường xuyên xuất hiện trên các tờ báo cách mạng, trở thành phương châm hành động, được nhân dân thuộc lòng và vận dụng trong công việc, sinh hoạt hằng ngày như một chỉ dẫn trực tiếp cho thực tiễn đấu tranh.Trong những năm đầu của cuộc chiến tranh, báo chí cách mạng không ngừng tố cáo tội ác của kẻ thù, nhằm khơi dậy và nhân lên lòng căm thù trong quần chúng. Nhiều bài viết, bài thơ thể hiện sự lên án sâu sắc:“Đế quốc Pháp thật là ác nghiệtLàm dân ta như điếc, như mù,Làm ta dở dại, dở ngu,