“...Báo chí phải dựa vào những cơ sở pháp lý để làm lợi khí đấu tranh...”

Trong chuyến công tác Hải Phòng ngày 21-10-2946, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn chủ bút tờ báo Dân chủ (cơ quan ngôn luận của Mặt trận Việt Minh và duyên hải, trụ sở đặt tại Hải Phòng) Bùi Huy Thục: “...Báo chí phải dựa vào những cơ sở pháp lý để làm lợi khí đấu tranh...”

(Sách Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử, NXB Chính trị quốc gia-Sự thật, 2011)

Làm báo là làm cách mạng! Sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt đầu từ việc học làm báo. Người coi báo chí là công cụ quan trọng, yếu tố chính trị, tinh thần to lớn, làm nên sự thành công của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Vì vậy, báo chí cách mạng là một mặt trận chiến đấu và mỗi nhà báo chính là một chiến sĩ cách mạng. Quả vậy, Hồ Chủ tịch đã sử dụng ngòi bút sắc bén của mình như “vũ khí lợi hại” để vạch trần tội ác của các nước xâm lược, đồng thời truyền bá không ngừng chủ nghĩa Mác-Lênin, lý tưởng mục tiêu, con đường cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam. Thấm nhuần tư tưởng của Người, trải qua hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc và những cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, báo chí Việt Nam đã phát huy vai trò truyền tải thông tin, và quan trọng hơn là thông qua việc đưa tin, báo chí góp phần định hướng dư luận, xây dựng tư tưởng cách mạng, “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”; lấy xây để chống, góp phần quan trọng cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, “đề tài” xuyên suốt của các bài báo là chống thực dân đế quốc, chống phong kiến địa chủ, tuyên truyền độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Những tác phẩm được ra đời trong thời kỳ này nhuốm màu khói lửa của chiến tranh, vương mùi thuốc súng, hay cả những tác phẩm còn thấm máu đào của các nhà báo chiến sĩ. Ở thời kỳ này, các cán bộ, phóng viên Báo QĐND đã xông pha các mặt trận, chiến trường để kịp thời truyền đạt các chỉ thị, nghị quyết của Tổng Quân ủy, Bộ Tổng Tư lệnh tới cán bộ, chiến sĩ; phản ánh kịp thời tinh thần chiến đấu dũng cảm, ngoan cường và những chiến công hào hùng của quân và dân ta. Đặc biệt, trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Báo QĐND đã tổ chức tòa soạn tiền phương, xuất bản được 33 số báo ngay tại mặt trận, phát hành tận tay cán bộ, chiến sĩ ở chiến hào, kịp thời ghi lại toàn bộ các sự kiện, diễn biến của Chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử. Có thể thấy, thông qua các tác phẩm của mình, các nhà báo đã thổi bùng ngọn lửa của chủ nghĩa yêu nước và tinh thần cách mạng đến mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là trong điều kiện chiến tranh ác liệt, công nghệ, phương tiện còn thiếu thốn, lạc hậu, nhưng chính báo chí Việt Nam, bằng nhiều cách làm sáng tạo, kiên trì, liên tục đã kịp thời, thông tin tuyên truyền tới toàn thế giới về tính chính nghĩa của cách mạng Việt Nam và sự phi nghĩa, phi lý, những tội ác tày trời của các đạo quân xâm lược thực dân, đế quốc. Điều đó đã tạo nên làn sóng phản đối mạnh mẽ cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam ngay trên đất nước của thế lực xâm lược và nhanh chóng lan rộng toàn thế giới. Nhiều nhà báo nước ngoài đã sang Việt Nam để tìm hiểu về cuộc chiến tranh đó và viết lên những bài viết chính nghĩa, lên án các thế lực gây chiến đang tiến hành cuộc chiến tranh ở Việt Nam và cũng không ít binh lính của đối phương đã “quay đầu” hoặc chạy sang hàng ngũ quân đội ta để chiến đấu chống xâm lược…

Sau Ngày toàn quốc kháng chiến 19-12-1946, các tác phẩm báo chí tập trung kêu gọi, cổ vũ toàn dân, toàn quân đoàn kết, thực hiện đường lối kháng chiến của Đảng: toàn dân, toàn diện, trường kỳ, tự lực cánh sinh. Nhiều phong trào thi đua yêu nước, kháng chiến kiến quốc được phát động, được tuyên truyền sâu rộng thông qua các tác phẩm báo chí như “Hũ gạo kháng chiến”, “Diệt giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm”, “May áo mùa đông chiến sỹ”, “Bình dân học vụ”, quyên góp lương thực, thuốc men, áo quần gửi bộ đội.

Năm 1965, Báo QĐND ra hằng ngày. Từ các chiến trường, những bài viết nóng hổi hơi thở chiến đấu của quân và dân ta được đăng tải kịp thời trên Báo QĐND đã góp phần động viên, củng cố ý chí, quyết tâm “đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào” của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta. Ngày 30-4-1975, các cán bộ, phóng viên của Báo QĐND từ các chiến trường đã hòa cùng 5 cánh quân có mặt tại Dinh Độc Lập chứng kiến thời khắc lịch sử và chung niềm vui giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Bên cạnh đó, nhiều cơ quan báo chí được phát triển, đổi mới, như: Thông tấn quân sự, Chương trình Phát thanh QĐND, các tạp chí Văn nghệ quân đội, Xưởng phim QĐND, báo của các quân khu, quân chủng, binh chủng. Ở miền Bắc, Đài Tiếng nói Việt Nam, Báo Nhân Dân, Thông tấn xã Việt Nam, các báo Lao động, Tiền phong, Phụ nữ.. cũng được nâng cao từ chất lượng nội dung, hình thức, số lượng phát hành, đến mở rộng phạm vi phát sóng. Họ đã làm tốt công tác thông tin, tuyên truyền, tiếp thêm niềm tin và sức mạnh cho cuộc kháng chiến của dân tộc.

Ngày nay, kế thừa và phát huy những lời Bác dạy, báo chí tiếp tục trở thành lực lượng tiên phong trong cuộc chiến đấu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Những năm qua, các thế lực thù địch luôn lợi dụng các công cụ truyền thông để vu khống, bôi nhọ, hạ thấp uy tín lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội; xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, công tác điều hành của Chính phủ, các ngành và các địa phương; tìm mọi cách làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước. Chúng nhằm vào những sai lầm, khuyết điểm của ta hòng chống phá Đảng và Nhà nước, sự nghiệp cách mạng, nền tảng tư tưởng của Đảng, chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, âm mưu “phi chính trị hóa quân đội ta”… và xa hơn là xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng, lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa, đưa nước ta “chệch hướng” theo tư bản chủ nghĩa.

Đứng trước tình hình trên, hơn lúc nào hết, báo chí Việt Nam cần tiếp tục kiên định, kiên trì tôn chỉ, mục đích báo chí cách mạng; phát huy vai trò nòng cốt của mình trên mặt trận tư tưởng, văn hóa; tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, thực sự là cơ quan ngôn luận tuyệt đối trung thành của cấp ủy, chính quyền các cấp; quán triệt, cụ thể hóa đúng đắn, kịp thời, có hiệu quả mọi chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng cơ quan báo chí và đội ngũ báo chí các cấp. Mỗi cơ quan báo chí và mỗi cán bộ, phóng viên cần không ngừng đào tạo, bồi dưỡng, “tự bồi dưỡng”, tích cực “tự soi, tự sửa”, thường xuyên học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; thực sự “lý luận sâu, tư tưởng vững, tâm trong, trí sáng, bút sắc”; nắm chắc luật pháp quốc tế, dựa chắc vào đường lối lãnh đạo của Đảng, Hiến pháp và pháp luật của Nhà nước, nguyện vọng chính đáng của đông đảo quần chúng nhân dân để thực hành nghiệp vụ; đồng thời phát huy vài trò nòng cốt trong đấu tranh chống “diễn biến hòa bình” và chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Đây cũng là tên chuyên mục, chuyên đề thể hiện sự chủ động và dũng khí đấu tranh, cách làm hiệu quả mà một số cơ quan báo chí, nhất là Báo QĐND đã làm trong nhiều năm qua. Các nhà báo cách mạng nói chung và các cán bộ, phóng viên Báo QĐND nói riêng, đã, đang và tiếp tục trên tuyến đầu đấu tranh với những luận điệu sai trái, xuyên tạc, bịa đặt của các thế lực thù địch, vững tay bút trên mặt trận đặc biệt này và cũng là để tiếp tục thực hành “Lời dạy của Bác Hồ” với báo chí cách mạng trong tình hình mới.