Bảo Đại - Vị Hoàng đế cuối cùng trong lịch sử phong kiến Việt Nam

Bảo Đại tên thật là Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy, là vị Hoàng đế thứ 13 và cuối cùng của triều đại nhà Nguyễn, cũng là vị Hoàng đế cuối cùng trong lịch sử phong kiến Việt Nam.

Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy sinh ngày 22 tháng 10 năm 1913, tại kinh thành Huế, là người con trai duy nhất của Nguyễn Phúc Bửu Đảo, tức vua Khải Định, mẹ là Hoàng Thị Cúc sau này là bà Từ Cung.Ngày 28 tháng 4 năm 1922, khi được 9 tuổi, ông được lập làm Đông cung Hoàng Thái tử. Sau khi trở thành người kế vị. Vĩnh Thụy được trao cho Khâm sứ Jean François Eugène Charles đưa về Pháp đào tạo.

Ngày 6 tháng 11 năm 1925, vua Khải Định mất, thế tử Vĩnh Thụy về nước thọ tang. Ngày 8 tháng 1 năm 1926, triều đình tôn Vĩnh Thụy lên ngôi vua, lấy hiệu Bảo Đại, là vị vua thứ 13 của triều Nguyễn. Sau khi lên ngôi vua, Bảo Đại trở lại Pháp để tiếp tục học tập cho đến khi tốt nghiệp Trung học (tương đương học vị Tú tài Pháp).

Sau 10 năm đào tạo ở Pháp, ngày 16 tháng 8 năm 1932, Bảo Đại xuống tàu
D'Artagnan về nước. Ngày 10-9-1932, Bảo Đại ra đạo dụ số 1 tuyên cáo chấp chính và khẳng định chế độ quân chủ của Đại Nam hoàng triều. Văn bản này hủy bỏ “Quy ước” ngày 6/11/1925 lập ra sau khi Khải Định mất. Quy ước đó ghi rõ: Trong khi vua còn ở nước ngoài, Hội đồng phụ chính được quyền thay mặt điều hành mọi việc triều đình, đồng thời từ nay chỉ những lệ định có liên quan đến điển lệ, ân thích, ân xá, tặng phong các hàm tước, chức sắc... thì do hoàng đế ban dụ. Mọi việc khác đều thuộc quyền nhà nước Bảo hộ. Văn bản này còn sáp nhập ngân sách Nam Triều vào ngân sách Trung kỳ và mọi cuộc họp bàn của Hội đồng thượng thư phải do Khâm sứ Trung kỳ chủ tọa. Như vậy là bằng văn bản trên, thực dân Pháp đã hoàn toàn thâu tóm mọi quyền lực của Nam Triều ngay cả trên địa bàn Trung kỳ. Triều đình Huế chỉ còn là bộ máy tay sai do thực dân trả lương mà thôi.Năm 1933, Bảo Đại cho ban hành hàng loạt các chính sách cải cách, thực chất chỉ là hình thức mỵ dân mà thôi. Bảo Đại đã cải cách công việc trong triều như sắp xếp lại việc nội chính, hành chính. Ông đã cho bỏ một số tập tục mà các vua nhà Nguyễn trước đã đề ra như thần dân không phải quỳ lạy mà có thể ngước nhìn vua khi lễ giá tới, mỗi khi vào chầu các quan Tây không phải chắp tay xá lạy mà chỉ bắt tay vua, các quan ta cũng không phải quỳ lạy.

Tiếp đó, Bảo Đại ra những đạo dụ để cho các vị thượng thư già lão về nghỉ, đó là: Nguyễn Hữu Bài (bộ Lại), Tôn Thất Đàn (bộ Hình), Phạm Liệu (bộ Binh), Võ Liêm (bộ Lễ), Vương Tứ Đại (bộ Công) được về nghỉ với danh hiệu là nguyên lão cố vấn. Sau đó, nhà Vua chọn một số trí thức và quan lại tương đối có tiếng vào lập nội các mới, gồm các ông: Ngô Đình Diệm, giữ bộ Lại; Thái Văn Toản, giữ bộ Lễ nghi - Mỹ thuật; Hồ Đắc Khải, giữ bộ Công, Bùi Bằng Đoàn, giữ bộ Tư pháp; Phạm Quỳnh, giữ bộ Giáo dục.

Tháng 12-1933, Bảo Đại ngự du Bắc kỳ thăm dân chúng cho biết sự tình. Trước đó, ngày 24-10, Bảo Đại đã ký lời dụ truyền cho Hội đồng Tư vấn Bắc kỳ được thay mặt Nam Triều trong công cuộc hợp tác với Chính phủ bảo hộ…

Ngày 20-3-1934, Bảo Đại làm đám cưới với Mariette Jeanne Nguyễn Hữu Hào (tức Nguyễn Hữu Thị Lan) và tấn phong bà làm Nam phương Hoàng hậu. Đây là một việc làm phá lệ bởi vì kể từ khi vua Gia Long khai sáng triều Nguyễn cho đến vua Khải Định, các vợ vua chỉ được phong tước Hoàng phi, sau khi mất mới được truy phong Hoàng hậu. Ông là nhà vua đầu tiên thực hiện bỏ chế độ cung tần, thứ phi.