Bảo Đại – Vị Vua Cuối Cùng Của Triều Đại Nhà Nguyễn Ở Việt Nam

BẢO ĐẠI: BƯỚC NGOẶT CỦA VỊ VUA CUỐI CÙNG VÀ KỶ NGUYÊN ĐỘC LẬP

Dẫn nhập: Những thước phim tư liệu quý giá Những hình ảnh tư liệu đen trắng quý giá đã ghi lại một khoảnh khắc lịch sử đặc biệt của triều đình nhà Nguyễn. Ngày 7 tháng 3 năm 1939, Nguyễn Phúc Bảo Long – con trai của Vua Bảo Đại – chính thức được thủ phong Hoàng thái tử khi mới vừa 3 tuổi. Buổi lễ diễn ra uy nghi với sự góp mặt của đông đảo quan chức triều đình cùng các quan chức người Pháp. Trong bộ hoàng bào lộng lẫy kết hợp cùng cặp kính đen hiện đại, Vua Bảo Đại ngồi kiệu đến chủ trì buổi lễ, thể hiện rõ đường nét của một vị vua mang phong cách Tây hóa.

Vị vua hướng ngoại và những cải cách tập tục Bảo Đại được đánh giá là vị vua hướng ngoại nhất trong các triều đại phong kiến Việt Nam. Từ tư duy, quan điểm sống cho đến phong cách sinh hoạt của ông đều mang đậm dấu ấn Âu hóa. Ngay sau khi nắm quyền, ông đã bãi bỏ nhiều tập tục lâu đời của các tiên vương: thần dân không còn phải quỳ lạy mà có thể ngước nhìn long nhạn nhà vua; các quan chức phương Tây khi vào chầu không cần chắp tay bái lạy mà chỉ cần bắt tay vua; thậm chí các quan lại trong triều cũng được bãi bỏ nghi lễ quỳ bái nặng nề.

Góc nhìn chuyên gia: Đánh giá về quyết định thoái vị Đánh giá về hành động và tâm lý của Vua Bảo Đại trước làn sóng Cách mạng Tháng Tám năm 1945, GS. TSKH Vũ Minh Giang (Hội đồng Lý luận Trung ương) nhận định:

"Khi mà giành được chính quyền rồi đấy, thì có nhiều trạng thái tâm lý đến với ông ấy. Không loại trừ khả năng là cái người kiên quyết chống lại cách mạng thì chắc chắn sẽ có những cái khó khăn. Chống lại có thể ở nhiều mức độ khác nhau... Nhưng việc ông chấp nhận thoái vị, chính thức giao quyền lực, làm một biểu tượng chấm dứt một nền quân chủ hàng nghìn năm cho chính quyền mới, thì tôi cho rằng việc làm đó là hết sức có ý nghĩa."

Tuyên bố đi vào lịch sử và bước sang trang mới Vua Bảo Đại đã đi vào lịch sử dân tộc chỉ bằng một phát biểu mang tính bước ngoặt: "Tôi muốn làm dân một nước tự do, hơn là làm vua một nước nô lệ."

Trải qua gần một thế kỷ dưới thời kỳ đô hộ, hai chữ "độc lập" từng là điều cấm kỵ tuyệt đối. Nhưng từ thời khắc thoái vị, cựu hoàng Bảo Đại khẳng định: "Kể từ giờ phút đó, đất nước Việt Nam đã thật sự được độc lập với đúng nghĩa của từ này."

Từ vị thế một đấng quân vương, Bảo Đại trở thành công dân Nguyễn Vĩnh Thụy. Ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh trân trọng mời làm Cố vấn cho Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mới thành lập. Dù chặng đường lịch sử sau đó ghi nhận nhiều bước ngoặt và sự thoái lui của ông khỏi hàng ngũ chính quyền cách mạng, nhưng quyết định buông bỏ ngai vàng năm 1945 của vị vua cuối cùng đã vĩnh viễn khép lại triều đại nhà Nguyễn, mở ra một chương hoàn toàn mới cho lịch sử Việt Nam modern.