"Báo đen" Phan Thanh Quyết và trận bão lửa bi hùng ở sân bay Tà Cơn

Trong những ngày tháng Tám, khi đất nước hướng về những kỷ niệm thiêng liêng của lịch sử, tôi có dịp được gặp ông tại chương trình tọa đàm, tri ân với chủ đề đầy hoài niệm “Về nơi khởi nguồn”. Giữa những cựu chiến binh, tướng lĩnh tóc đã pha sương, Thiếu tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang (LLVT) nhân dân Phan Thanh Quyết hiện ra với dáng vẻ chất phác, nụ cười hóm hỉnh đặc trưng của người con miền sơn cước Cao Bằng.Bên tách trà ấm, giọng ông trầm ngâm đưa chúng tôi ngược dòng thời gian, trở về những năm tháng chiến trường "đỏ lửa", nơi lồng lộng tiếng bom rơi nhưng cũng rực lửa ý chí kiên trung của một thế hệ quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh."Mẹo" độn đá của chàng trai người Tày và chiếc vé ra tiền tuyếnAnh hùng Phan Thanh Quyết sinh năm 1950 trong một gia đình nông dân nghèo người Tày tại vùng đất Cao Bằng giàu truyền thống cách mạng. Năm 16 tuổi, ông trở thành công nhân tại Đoàn điều tra quy hoạch lâm nghiệp thuộc Ty Lâm nghiệp Cao Bằng. Thế nhưng, khi những tin tức về cuộc chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ ngày càng ác liệt ở miền Nam dội về, lồng ngực chàng trai trẻ ấy không thể ngồi yên.Cuối năm 1968, Phan Thanh Quyết viết lá đơn tình nguyện nhập ngũ đầu tiên. Đớn đau thay, ngày khám tuyển, ông bị loại thẳng tay vì vóc dáng nhỏ thỏ, cân nặng không đạt tiêu chuẩn. Ông hồi tưởng:“Mang tâm trạng buồn bã tôi trở lại cơ quan, hằng ngày quyết tâm tập luyện, tăng cường 'vỗ béo'. Ấy vậy mà đến lần thứ hai, rồi thứ ba vẫn không đủ. Đến lần thứ tư, trước khi đến địa điểm khám sức khỏe theo quy định tôi thử kiểm tra, trọng lượng cơ thể vẫn thiếu gần một cân. May sao có người mách tôi mặc thêm nhiều quần áo và độn thêm ít đá vào trong. Không ngờ trót lọt!”Mẹo nhỏ tinh nghịch ấy đã chính thức mở ra cuộc đời binh nghiệp của ông vào tháng 8-1970. Ông được biên chế vào Đại đội 91, Tiểu đoàn 35, Sư đoàn Đặc công 305. Đợt tuyển quân năm ấy, những người con của núi rừng Cao Bằng tụ hội về đây rất đông. Cùng chung phong tục, tập quán, họ đùm bọc, dựa vào nhau vượt qua những ngày gian khổ trên bãi tập. Hoàn thành khóa huấn luyện tân binh, đầu năm 1971, Phan Thanh Quyết cùng đồng đội mang theo hành trang người lính, chính thức hành quân vào "tọa độ lửa" Quảng Trị.Đêm bão lửa Tà Cơn và khúc tráng ca "17 chỉ còn 2"Tại chiến trường Quảng Trị đầy khốc liệt, Đại đội 91 của ông hoạt động độc lập với lối đánh sở trường của đặc công: Tổ chức trinh sát, luồn sâu, đánh nhanh và rút nhanh. Trận đánh khiến người cựu binh già cả đời không thể quên chính là lần tập kích vào sân bay Tà Cơn — một căn cứ quân sự chiến lược kiên cố bậc nhất được quân đội Mỹ nâng cấp từ những năm 1966 - 1968, nơi xuất phát của hàng trăm lượt máy bay đi đánh phá tuyến chi viện Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh.Để chuẩn bị cho trận đánh sinh tử ấy, các tổ trinh sát của ta đã phải thức trắng nhiều đêm, âm thầm, lặng lẽ bò qua 29 lớp hàng rào gai kẽm rào dày đặc chông mìn của địch để điều nghiên, nắm rõ từng vị trí bố phòng. Vào một đêm cuối tháng 2-1971, lệnh phát động tấn công ban ra. Đơn vị chia làm hai tổ, trong đó Phan Thanh Quyết vinh dự phụ trách mũi chủ công đột nhập thẳng vào lòng sân bay.Khoảng 3 giờ sáng, khi các chiến sĩ đặc công đã tiếp cận sát mục tiêu, cài đặt xong xuôi các khối mìn hẹn giờ thì bất ngờ bị toán lính tuần tra của địch phát hiện. Tiếng súng nổ xé toạc màn đêm. Bị đánh bất ngờ, quân địch hoảng loạn tháo chạy. Ngay sau đó, những tiếng nổ liên hoàn, chát chúa rung chuyển mặt đất vang lên. Cả sân bay Tà Cơn biến thành một biển lửa khổng lồ khi 8 kho đạn rốc két và các kho xăng dầu dự trữ lần lượt bị kích nổ, sáng rực cả một vùng trời.Giữa ánh lửa rực trời, nhìn rõ những chiếc máy bay địch bốc cháy ngùn ngụt, Phan Thanh Quyết ôm chặt khẩu súng AK, lăn mình xuống hào chống tăng, lựa thế nổ súng tiêu diệt những tên địch đang điên cuồng bắn trả. Khói bom, mùi đạn pháo và mùi xăng dầu cháy khét lẹt, đặc quánh phả vào mũi khiến ông nghẹt thở rồi lịm đi.Khi ông tỉnh lại, trời đã sáng rõ. Bốn bề im lặng đến rợn người, chỉ còn lại những đống đổ nát hoang tàn, khói đen vẫn âm ỉ bốc lên. Sờ khắp cơ thể không thấy vết thương, ông gượng dậy, bước đi loạng choạng giữa chiến trường để tìm kiếm đồng đội. Tìm kiếm suốt nhiều giờ liền, ông quay lại vị trí tập kết ban đầu trong sự thất vọng tột cùng khi chưa thấy một bóng hình quen thuộc nào.Mãi đến gần sáng hôm sau, người đồng chí Trần Hữu Phú (quê Quảng Xương, Thanh Hóa) mới lết được về đến nơi trong tình trạng đói lả, kiệt sức. Hai người lính kiên trì ngồi ôm nhau chờ đợi thêm một ngày một đêm nữa với những hy vọng mong manh... Thế nhưng, phép màu đã không xảy ra.Giọng vị anh hùng chợt nghẹn lại, đôi mắt nhòe đi vì sương khói thời gian:"Đơn vị tôi đã hoàn thành nhiệm vụ đánh sập sân bay, nhưng 17 người ra trận đêm ấy, cuối cùng chỉ có 2 người trở về. Thật đau đớn. Nhưng chiến tranh là thế, đằng sau mỗi chiến công hiển hách là biết bao xương máu của đồng đội đã vĩnh viễn nằm lại. Là những người may mắn còn sống, chúng tôi tự hứa phải sống cả phần của các anh, hoàn thành nốt những nhiệm vụ còn dang dở!"Đi qua mưa bom và niềm tin truyền lại cho mai sauNén đau thương, người chiến sĩ đặc công Phan Thanh Quyết lại tiếp tục lao vào những trận đánh khốc liệt mới như một con lốc quét qua các căn cứ địch. Mùa hè năm 1972, tại căn cứ Đồng Lâm (Thừa Thiên - Huế), ông cùng đồng đội phá hủy hoàn toàn 11 kho chứa, thiêu rụi khoảng 50 vạn lít xăng dầu và vũ khí đạn dược của giặc. Tiếp đó, ngày 26-10-1972, trong trận đánh vào trận địa pháo dã chiến ở điểm cao 28, bắc sông Mỹ Chánh (Quảng Trị), ông cùng đơn vị tiêu diệt gọn một tiểu đoàn pháo gần 200 tên, phá hủy 9 khẩu pháo, 15 xe quân sự. Trong trận này, riêng cá nhân Phan Thanh Quyết đã mưu trí áp sát, phá tan 2 khẩu pháo hạng nặng và tự tay diệt 25 tên địch. Những chiến công nối tiếp chiến công, như trận đánh vào khu kho Tân Điền phá hủy thêm 10 kho xăng đạn... đã đưa cái tên Phan Thanh Quyết trở thành nỗi khiếp đảm của kẻ thù.Với những cống hiến và thành tích đặc biệt xuất sắc, ngày 2-9-1973, người chiến sĩ Phan Thanh Quyết vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi vừa tròn 23 tuổi. Sau ngày giải phóng, ông được cử đi học sĩ quan, hai lần vượt qua những vết thương nặng để tiếp tục cống hiến cho quân đội trước khi về hưu với cương vị Trưởng ban Đặc công, Ban CHQS huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng.Rời xa ánh lửa chiến trường đã hàng chục năm, người cựu binh già nay đã ở tuổi xưa nay hiếm nhưng tác phong nhanh nhẹn, khí chất kiên trung của người lính đặc công năm xưa vẫn vẹn nguyên dưới mái đầu bạc trắng. Chia tay chúng tôi, ông gửi gắm một lời tâm sự đầy xao xuyến: “Tôi có một niềm tin mãnh liệt rằng, tuổi trẻ hôm nay sẽ giữ gìn, phát huy và tiếp bước xứng đáng truyền thống vẻ vang mà cha anh đã gây dựng”.Lời nói ấy của ông như một ngọn lửa nghĩa tình, truyền qua các thế hệ, để những hy sinh của 17 người lính ở sân bay Tà Cơn năm nào mãi mãi bất tử cùng sông núi.