BÃO TÁP CÁCH MẠNG TRÊN ĐẤT ĐỨC HÒA: CUỘC BIỂU TÌNH CHẤN ĐỘNG NGÀY 4/6/1930 VÀ SỰ HY SINH BẤT TỬ CỦA ĐỒNG CHÍ CHÂU VĂN LIÊM

BÃO TÁP CÁCH MẠNG TRÊN ĐẤT ĐỨC HÒA: CUỘC BIỂU TÌNH CHẤN ĐỘNG NGÀY 4/6/1930 VÀ SỰ HY SINH BẤT TỬ CỦA ĐỒNG CHÍ CHÂU VĂN LIÊM

Trong biên niên sử đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Nam Bộ, mùa hè năm 1930 ghi dấu một sự kiện làm lung lay tận gốc rễ bộ máy cai trị của thực dân Pháp tại tỉnh Chợ Lớn. Đó chính là cuộc biểu tình ngày 4/6/1930 tại dinh quận Đức Hòa. Một cuộc đối đầu trực diện giữa hàng ngàn người nông dân tay không tấc sắt với súng đạn bạo tàn, nơi máu của những người con ưu tú đã đổ xuống để tô thắm cho ngọn cờ lý tưởng oai hùng của Đảng Cộng sản vừa tròn tuổi đời non trẻ.

Khi lòng dân dậy sóng dưới sự dẫn đường của Đảng. Để hiểu được quy mô chấn động của ngày 4/6/1930, phải nhìn lại bối cảnh nghẹt thở tại quận Đức Hòa (bao gồm cả các vùng lân cận như Đức Lập) lúc bấy giờ. Chế độ sưu cao, thuế nặng cùng nạn gieo tai rắc họa của tầng lớp địa chủ tay sai đã đẩy giai cấp tá điền, bần nông vào cảnh bước đường cùng. Nỗi uất hận tích tụ qua nhiều thế hệ như một thùng thuốc súng chỉ chờ ngòi nổ.

Ngòi nổ ấy chính là sự ra đời của Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên tại làng Đức Hòa vào ngày 6/3/1930 do đồng chí Võ Văn Tần làm Bí thư. Dưới sự chỉ đạo sát sao của Liên Tỉnh ủy Gia Định - Chợ Lớn, mà trực tiếp là đồng chí Châu Văn Liêm (Bí thư liên tỉnh), Chi bộ đã nhanh chóng tập hợp quần chúng, biến lòng yêu nước bản năng thành sức mạnh có tổ chức. Quyết định tổ chức một cuộc biểu tình quy mô lớn để đòi quyền sống, đòi giảm sưu thuế và chống sự áp bức của quan quận đã được vạch ra như một đòn tiến công chiến lược.

Sáng mùng 4 tháng 6: Biển người cuồn cuộn đổ về dinh quận. Tờ mờ sáng ngày 4/6/1930, một bầu không khí sục sôi bao trùm khắp các nẻo đường dẫn về trung tâm quận lỵ Đức Hòa. Từ vùng bưng biền Đức Lập, kinh Thầy Cai, đến các giồng cát làng Đức Hòa, Hựu Thạnh, Hòa Khánh,... hàng ngàn nông dân, tá điền tay cầm gậy gộc, mõ tre, biểu ngữ rầm rập tiến bước.

Đoàn biểu tình với số lượng lên đến hơn 5.000 người, hàng ngũ chỉnh tề, vừa đi vừa hô vang các khẩu hiệu vang trời: “Đả đảo thực dân Pháp!”, “Giảm sưu, hoãn thuế!”, “Trả lại ruộng đất cho nông dân!”.

Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của đồng chí Châu Văn Liêm và đồng chí Võ Văn Tần, biển người cuồn cuộn như thác đổ, nhanh chóng bao vây chặt lấy khu vực dinh quận Đức Hòa. Tiếng mõ tre, tiếng trống l lệnh hòa cùng tiếng hô vang của quần chúng tạo nên một thứ âm thanh lập lòe, chấn động, bẻ gãy ý chí nhu nhược ban đầu của lực lượng hiến binh và tề xã.

Cuộc đối đầu lịch sử và bức tượng đài bất tử. Trước áp lực nghẹt thở của đoàn biểu tình, Quận trưởng Đức Hòa là Huỳnh Văn Đốc hoảng sợ, đóng chặt cửa dinh và cầu cứu khẩn cấp về Sài Gòn. Ngay lập tức, Đốc lý Chợ Lớn là tên cò khét tiếng khát máu Pháp - de Lách (De Laste) cùng một đại đội lính lê dương hung hãn, trang bị súng ống tận răng tốc chiến chi viện.

Giữa lọng súng đen ngòm của kẻ thù, đồng chí Châu Văn Liêm – với tư cách là người đại diện cho nhân dân – đã hiên ngang bước lên phía trước. Ông bình tĩnh trao bản yêu sách gồm các điều khoản dân sinh dân quyền cho tên cò Pháp và dõng dạc dùng tiếng Pháp lập luận sắc bén, vạch trần tội ác thực dân, đòi chính quyền phải giải quyết quyền lợi chính đáng cho người dân.

Đuối lý trước những lập luận đanh thép và lo sợ trước tinh thần ngùn ngụt của hàng ngàn quần chúng, tên cò de Lách đã đê hèn nổ súng ám sát đồng chí Châu Văn Liêm ngay tại trận. Đồng chí ngã xuống khi tay vẫn giữ chặt bản yêu sách của nhân dân!

Phẫn nộ trước hành động tàn bạo của giặc, làn sóng biểu tình bùng lên dữ dội. Biển người xông lên bất chấp làn đạn điên cuồng của kẻ thù. Trận đàn áp đẫm máu ngày hôm đó khiến nhiều đồng bào, đồng chí hy sinh và bị thương, nhưng ý chí của quần chúng không hề bị đè bẹp. Kẻ thù tuy dùng bạo lực vũ trang giải tán được đoàn người, nhưng trong lòng chúng đã bắt đầu run rẩy trước một thế lực mới: Sức mạnh của quần chúng có Đảng lãnh đạo.

Dấu ấn chấn động và bài học muôn đời. Cuộc biểu tình ngày 4/6/1930 tại Đức Hòa đã tạo nên một tiếng vang chấn động không chỉ ở Nam Kỳ mà còn trên toàn quốc, thậm chí dội sang tận nước Pháp:

Sự khẳng định bản lĩnh của Đảng: Sự kiện chứng minh năng lực tổ chức, tập hợp quần chúng vô song của tổ chức Đảng dù mới thành lập được vài tháng. Nó đập tan luận điệu của thực dân cho rằng phong trào cộng sản chỉ là bộc phát nhất thời.

Sự thức tỉnh vĩ đại của giai cấp công nông: Máu của đồng chí Châu Văn Liêm và những người nông dân Đức Hòa - Đức Lập đổ xuống đã khơi sâu thêm lòng căm thù giặc, biến vùng đất này thành "vùng đất đỏ" kiên cường, căn cứ địa vững chắc cho các cao trào cách mạng về sau như Nam Kỳ Khởi Nghĩa (1940) và Cách mạng Tháng Tám (1945).

96 năm đã trôi qua, ngã ba nơi dòng máu của người chiến sĩ cộng sản Châu Văn Liêm hòa vào lòng đất mẹ Đức Hòa nay đã trở thành Khu di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Cuộc biểu tình ngày 4/6/1930 mãi mãi là khúc tráng ca bất tử về tinh thần yêu nước, là minh chứng rực rỡ cho câu nói: Sự bạo tàn của súng đạn có thể hủy diệt thể xác của người chiến sĩ, nhưng không bao giờ dập tắt được ngọn lửa lý tưởng của một dân tộc khát vọng tự do. Trang sử vàng ngày mùng 4 tháng 6 vẫn luôn là niềm tự hào và nguồn động lực tinh thần to lớn cho các thế hệ hôm nay trên con đường đổi mới và phát triển quê hương.