Bảo vật Quốc gia – Khẩu pháo 37mm số hiệu 510681 và đêm dốc Chuối lịch sử

Trong Bảo tàng Phòng không - Không quân (Hà Nội) hiện đang lưu giữ và trưng bày một hiện vật vô giá: Khẩu pháo cao xạ 37mm số hiệu 510681 – hiện vật đã được Thủ tướng Chính phủ chính thức công nhận là Bảo vật Quốc gia theo Quyết định số 1426/QĐ-TTg ngày 1/10/2012.

Đây chính là cỗ pháo gắn liền với hành động anh hùng của Khẩu đội trưởng Tô Vĩnh Diện (1924–1954) trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đêm ngày 1/2/1954, thực hiện chỉ thị chuyển từ phương châm 'đánh nhanh thắng nhanh' sang 'đánh chắc tiến chắc', đơn vị của anh có nhiệm vụ kéo pháo ra khỏi trận địa dưới làn pháo bầy của địch.

Tại tọa độ dốc Chuối nghiêng 60 độ hẹp và trơn trượt, dây tời pháo bị đứt khiến cỗ pháo nặng hơn 2,4 tấn lao nhanh xuống dốc về phía vực sâu. Trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Tô Vĩnh Diện đã hô vang: "Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo!" rồi dũng cảm lao cả thân mình chèn vào bánh xe pháo trái, dựa khẩu pháo vào vách núi, cứu nguyên vẹn Bảo vật Quốc gia không bị chìm xuống vực thẳm.