Bảo vệ Cao điểm chốt ở Quảng Nam

1. Đại tá Đặng Ngọc Văn là một người lính trưởng thành từ những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước – sau này trở thành Đại tá trong Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ông từng tham gia chiến đấu ở nhiều chiến trường ác liệt miền Trung và Tây Nguyên như Quảng Nam, Kon Tum. Trong những năm tháng ấy, ông là cán bộ chỉ huy trực tiếp, luôn đi đầu trong hành quân, chiến đấu, gắn bó với đồng đội, chia sẻ từng bát cơm, ngụm nước. Đơn vị của ông thường phải chiến đấu trong điều kiện vô cùng gian khổ: thiếu thốn lương thực, thuốc men, thường xuyên đối mặt với bom đạn, sốt rét rừng và những trận càn quét ác liệt của đối phương.

Chiến tranh khi ấy rất khốc liệt. Những cao điểm, những “chốt” nhỏ giữa rừng lại có ý nghĩa sống còn – mất chốt có thể làm lộ cả tuyến phòng thủ. Vì vậy, mỗi người lính đều hiểu rằng: phải giữ bằng mọi giá.

Đây là một trong số mẫu chuyện mà ông đã từng trải qua:

2. Ông Văn chậm rãi ngồi xuống bậc thềm, mắt hướng về phía dãy núi xa xa. Đám cháu nhỏ ngồi quanh, giục ông kể chuyện thời chiến. Ông im lặng một lúc, rồi bắt đầu, giọng khàn nhưng ấm:

“Các cháu có biết không… hồi đó, ông từng tham gia bảo vệ một cao điểm ở Quảng Nam. Nơi ấy tụi ông gọi là ‘chốt đá’, vì toàn đá với đất đỏ, khô cằn mà khốc liệt vô cùng.”

Ông đưa tay chỉ xa xăm như thể cao điểm ấy vẫn còn trước mắt.

“Năm đó là khoảng 1969. Đơn vị ông nhận lệnh giữ cao điểm để bảo vệ tuyến vận chuyển phía sau. Cao điểm không lớn, nhưng lại là điểm cao nhất vùng, đứng ở đó có thể quan sát cả một khu rộng. Địch mà chiếm được thì nguy lắm.”

“Đêm hành quân lên chốt, trời mưa tầm tã. Đường trơn, dốc đứng. Đứa nào cũng ướt như chuột lột, súng phải bọc kín bằng ni lông. Lên tới nơi, chưa kịp nghỉ thì đã phải đào công sự, vì biết sớm muộn gì địch cũng đánh.”

Ông cười nhẹ:

“Hồi đó trẻ, đói cũng chịu được, mệt cũng chịu được. Chỉ sợ nhất là không giữ được chốt.”

Ông trầm giọng xuống.

“Trận đánh lớn nhất là vào một buổi sáng mù sương. Pháo địch dập xuống như mưa. Đất đá tung lên, cây cối gãy đổ. Ông nằm ép sát xuống hầm, tai ù đi, chỉ nghe tiếng nổ chát chúa.”

“Rồi bộ binh nó tràn lên. Tụi ông chia nhau giữ từng hướng. Có thằng bạn thân của ông — thằng Hùng — nó giữ mỏm phía đông. Nó hét lớn:
‘Lâm! Để tao chặn tụi nó bên này!’”

Ông ngừng lại, mắt đỏ lên.

“Địch đông lắm. Hùng bắn đến viên đạn cuối cùng, rồi vẫn không chịu rút. Khi ông bò sang được tới nơi… thì nó đã nằm đó rồi.”

Ông siết chặt tay.

“Nhưng chính nhờ nó giữ được mỏm đó mà tụi địch không tràn lên được. Anh em phía sau có thời gian củng cố lại đội hình, phản kích.”

“Trận đó kéo dài gần một ngày. Cuối cùng, địch phải rút. Cao điểm vẫn giữ được… nhưng đơn vị ông tổn thất nặng lắm.”

Gió chiều thổi qua, làm tà áo ông khẽ lay.

“Chiều hôm đó, tụi ông chôn đồng đội ngay trên cao điểm. Không có quan tài, chỉ có tấm tăng và vài nắm đất. Nhưng ai cũng hứa với nhau: còn sống thì phải giữ chốt, giữ đất, để sự hy sinh đó không vô nghĩa.”

Ông nhìn đám cháu, giọng chậm lại:

“Sau này đất nước hòa bình, ông có dịp quay lại Quảng Nam. Cao điểm giờ xanh lắm, cây mọc kín, chim hót suốt ngày. Không còn tiếng súng nữa.”

Ông khẽ cười, nhưng ánh mắt xa xăm:

“Nhưng trong lòng ông… vẫn còn nguyên hình ảnh của ngày ấy. Những người bạn, những trận đánh, những đêm không ngủ.”

Ông đặt tay lên ngực mình.

“Các cháu bây giờ được sống trong hòa bình… là nhờ biết bao người đã nằm lại trên những cao điểm như thế.”

Ông dừng lại, giọng rất khẽ:

“Đừng bao giờ quên họ.”