Bát canh rau dền còn dang dở

Năm 1972, khi vừa tròn mười tám tuổi, chàng thanh niên Bùi Quốc Sủng tình nguyện khoác ba lô lên đường nhập ngũ. Hành trang của ông rất đơn sơ: một chiếc võng, vài bộ quần áo, ít lương khô, thịt hộp, một chiếc cuốc và khẩu súng. Từ Quảng Bình, ông cùng đồng đội đi bộ suốt bảy ngày bảy đêm để vào chiến trường Quảng Trị.

Đến nơi, ông được giao làm pháo thủ khẩu pháo cao xạ 14,5 mm. Ban đầu, loại pháo này dùng để bắn máy bay bay thấp, nhưng trên chiến trường Quảng Trị, khẩu pháo còn được sử dụng để chi viện trực tiếp cho bộ binh trong những trận đánh ác liệt.

Thành cổ Quảng Trị mùa hè năm 1972 là một biển lửa. Bom B-52 và pháo binh dội xuống ngày đêm. Có ngày, máy bay địch ném bom liên tiếp nhiều đợt, mặt đất rung chuyển không ngừng. Những người lính trẻ vừa chiến đấu, vừa đào công sự, vừa khiêng từng bộ phận của khẩu pháo nặng hàng chục kilôgam di chuyển qua nhiều trận địa.

Điều kiện sinh hoạt vô cùng thiếu thốn. Mỗi người chỉ được phát một chiếc lương khô cho cả buổi hành quân. Đói quá, các chiến sĩ hòa lương khô với nước sông Thạch Hãn thành thứ "chè cháo" để cầm hơi. Thế nhưng, không ai than vãn. Trong suy nghĩ của họ, chỉ cần còn giữ được Thành cổ thì mọi gian khổ đều có thể vượt qua.

Ký ức khiến ông Bùi Quốc Sủng day dứt nhất xảy ra vào ngày 15 tháng 8 năm 1972. Sau nhiều ngày chiến đấu căng thẳng, đơn vị được nghỉ ngắn ở hậu cứ. Anh em cùng nhau dựng bếp Hoàng Cầm, tráng bánh, ngâm đỗ làm giá và hái rau dền nấu canh.

Một người đồng đội cười nói với ông:

"Nhớ để dành cho tôi một bát canh rau dền nhé!"

Ông mỉm cười rồi đi hái thêm rau. Chỉ ít phút sau, một quả bom rơi trúng vị trí hầm chiến đấu của người đồng đội ấy.

Khi ông chạy trở lại, tất cả chỉ còn lại khói bụi và đất đá. Người đồng đội đã vĩnh viễn nằm lại dưới lòng đất Quảng Trị. Bát canh rau dền năm ấy không bao giờ có người trở về để ăn nữa.

Hơn năm mươi năm đã trôi qua, mỗi lần nhắc đến kỷ niệm ấy, giọng ông vẫn nghẹn lại. Ông nói rằng mình không bao giờ quên lời hẹn giản dị của người đồng đội. Đó không chỉ là một bát canh rau dền, mà còn là biểu tượng của tình đồng chí, đồng đội – những con người sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc nhưng vẫn luôn nghĩ đến nhau trong những điều bình dị nhất.

May mắn sống sót trở về sau chiến tranh, ông Bùi Quốc Sủng luôn mong có dịp trở lại Thành cổ Quảng Trị, nơi đã lưu giữ tuổi mười tám của ông và biết bao đồng đội. Ông mong được thắp một nén hương, được cúi đầu trước dòng Thạch Hãn và tưởng nhớ những người đã gửi trọn tuổi xuân cho hòa bình của đất nước.

Mỗi lần giao lưu với học sinh, sinh viên, ông đều nhắn nhủ rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu xương của biết bao người. Thế hệ trẻ hãy sống có trách nhiệm, học tập tốt, lao động tốt và gìn giữ những giá trị mà cha ông đã đánh đổi bằng cả cuộc đời để giành lại.