Bát cháo bẹ, rau rừng và chiếc áo trấn thủ bên dòng suối Lê-nin

Tháng 2 năm 1941, sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, Bác Hồ trở về Pác Bó (Trường Hà, Hà Quảng, Cao Bằng) trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam. Mùa đông miền núi phía Bắc lạnh cắt da cắt thịt, điều kiện sinh hoạt trong hang đá vô cùng thiếu thốn và gian khổ.

Trong những thiên hồi ký sau này, đồng chí Vũ Kỳ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp thường xúc động nhớ lại hình ảnh Bác Hồ giữa lòng hang lạnh. Căn phòng làm việc của Bác chỉ là một tấm phản gỗ gập gềnh ghép từ các cành cây, chiếc bàn làm việc là một chỏm đá nhẵn bên bờ suối. Món ăn hằng ngay của Bác cùng các đồng chí cán bộ chủ yếu là bẹ ngô (cháo bẹ), rau dớn, măng rừng và ít muối ớt.

Đồng chí Vũ Kỳ kể lại rằng, dù sống trong cảnh "Sáng ra bờ suối, tối vào hang / Cháo bẹ rau rừng vẫn sẵn sàng", Bác chưa bao giờ phàn nàn hay tỏ ra mệt mỏi. Trái lại, Bác luôn giữ một phong thái hết sức điềm tĩnh, ung dung và tràn đầy niềm tin vào tương lai tươi sáng của dân tộc. Hằng ngày, sau những giờ dịch tài liệu lịch sử và soạn thảo nghị quyết, Bác lại cùng anh em cán bộ tập thể dục, leo núi để rèn luyện sức khỏe.

Có những đêm đông sương muối phủ trắng rừng, Bác chỉ mặc một chiếc áo bông cũ đã sờn vai và quấn thêm chiếc khăn wool nhỏ. Thấy Bác co ro vì lạnh, các đồng chí chiến sĩ bảo vệ bàn nhau nhường bớt phần chăn ấm cho Bác, nhưng Bác gạt đi, ân cần dặn dò: "Các chú gian khổ một, quần chúng gian khổ mười. Cán bộ phải chịu khổ trước nhân dân, hưởng sung sướng sau nhân dân."

Chính từ căn hang đá thiếu thốn ấy, Bác đã chủ trì Hội nghị Trung ương 8 (tháng 5/1941), thành lập Mặt trận Việt Minh và chỉ đạo chuẩn bị cho Cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám. Tinh thần lạc quan cách mạng và lối sống giản dị, gần gũi của Bác Hồ tại Pác Bó đã trở thành ngọn ngọn đuốc tinh thần, soi sáng và tiếp thêm sức mạnh cho hàng triệu chiến sĩ, đồng bào vững lòng đi qua suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ gian khổ sau này.