Bát Cơm Để Phần
Suốt nhiều năm sau chiến tranh, một người mẹ ở Nghệ An vẫn giữ thói quen đặt thêm một bát cơm trong mỗi bữa ăn gia đình để chờ người con trai hy sinh nơi chiến trường trở về.
Năm 1969, con trai cả của bà Nguyễn Thị Tứ rời quê ở Nghệ An để vào chiến trường miền Nam. Trước ngày đi, anh chỉ kịp dặn mẹ:
“Má nhớ giữ sức khỏe, con đánh giặc xong sẽ về.”
Những năm sau đó, thư gửi về ngày một thưa dần. Lá thư cuối cùng gia đình nhận được được viết vội trên giấy đã nhòe vì mưa rừng. Trong thư, anh nói đơn vị đang hành quân rất sâu và hứa “hòa bình sẽ về thăm má thật lâu.”
Rồi tin báo tử đến.
Người trong xóm kể rằng hôm nhận giấy báo, bà Tứ ngồi rất lâu trước hiên nhà, không khóc thành tiếng. Từ hôm ấy, mỗi bữa cơm bà đều đặt thêm một cái chén và đôi đũa ở góc mâm.
Ai khuyên bà cất đi, bà chỉ nói:
“Nó đi xa chưa về thôi.”
Nhiều năm sau ngày đất nước thống nhất, gia đình vẫn chưa tìm được phần mộ của anh. Bà Tứ già đi rất nhanh, nhưng thói quen để phần cơm cho con vẫn không đổi.
Có lần trời mưa lớn, mất điện cả xóm, hàng xóm sang giúp dọn mâm cơm thì thấy bà đang lấy khăn lau khô chiếc chén nhỏ đặt trước mặt mình.
Bà nói rất khẽ:
“Nó thích ăn cơm nóng.”
Đầu những năm 2000, đội quy tập hài cốt liệt sĩ tìm được thông tin về nơi anh hy sinh ở Tây Ninh. Khi đưa được tên anh về nghĩa trang quê nhà, người thân kể rằng hôm ấy bà Tứ lần đầu tiên tự tay cất chiếc chén vẫn để suốt hơn ba mươi năm.
Bà nhìn di ảnh con trai rồi nói:
“Giờ má biết đường con về rồi.”
