Bát cơm nếp xôi và tấm lòng người Mẹ bản

Khi đoàn quân tiến vào Mai Châu trong tình trạng kiệt sức vì đói, khói bếp từ những nếp nhà sàn tỏa ra mùi thơm dịu ngọt của gạo mới. Một bà cụ người Thái, mắt đã mờ nhưng đôi tay vẫn thoăn thoắt, bới từng bát xôi nếp nóng hổi gói vào lá chuối trao cho các chiến sĩ. Người lính trẻ măng, môi thâm sì vì thiếu chất, nhận lấy bát xôi mà tay run bần bật. Anh không ăn ngay mà sẻ chia cho người đồng đội đang nằm trên cáng vì sốt rét. "Cơm lên khói" không chỉ làm ấm cái bụng đói, mà còn là biểu tượng của tình quân dân cá nước, là nguồn sức mạnh để họ tiếp tục dấn thân vào nơi "tử địa".