Bát cơm thiu và ánh đèn dầu
Năm đó, Mỹ An nằm trong vùng bị địch "chà đi xát lại" bằng xe lội nước và trực thăng cá vịt. Đồn bốt mọc lên như nấm dọc theo các con rạch. Bà con Mỹ An ban ngày bị dồn vào ấp chiến lược, ban đêm lại tìm cách lén lút băng đồng ra ngoài để tiếp tế cho du kích đang bám trụ trong các lùm dừa nước.
Má Sáu, một người đàn bà gầy gò, nước da đen sạm vì nắng gió biển Thạnh Phú, có hai đứa con trai đi biền biệt trong rừng. Nhà má nằm sát mé rạch, chiếc xuồng ba lá cũ kỹ là "đôi chân" giúp má đi lại.
Một đêm mưa sướt mướt, nước dâng cao tràn cả vào nền đất nện. Má Sáu ngồi bên bếp lửa tàn, trong nồi chỉ còn ít cơm nguội đã bắt đầu có mùi thiu vì tiết trời nồm ẩm. Bỗng nghe tiếng động nhẹ sau liếp cửa, tiếng huýt sáo nhỏ đặc trưng của du kích địa phương. Má biết là "tụi nó" về.
Ba chiến sĩ trẻ bước vào, quần áo rách bươm, sình lầy bám đầy từ đầu đến chân, môi tím tái vì lạnh. Thấy bát cơm thiu, một anh lính trẻ định bốc ăn đại cho qua cơn đói cồn cào. Má Sáu cản lại, nước mắt rưng rưng: "Đừng con, cơm thiu ăn đau bụng lấy sức đâu mà đánh giặc. Đợi má chút!".Má vội vàng dỡ tấm ván sàn, lấy ra một hũ nhỏ đựng mỡ heo và ít muối hột giấu kỹ. Má nhóm lại bếp lửa, rang bát cơm thiu đó với mỡ và muối cho đến khi thơm lừng, át đi cái mùi ẩm mốc. Giữa cái lạnh thấu xương của đêm Mỹ An, bát cơm rang nóng hổi ấy quý giá hơn bất cứ cao lương mỹ vị nào.
Đang lúc các chiến sĩ ăn vội, bỗng đèn pha từ tàu bo bo của địch trên rạch soi thẳng vào cửa sổ. Tiếng động cơ nổ xình xịch mỗi lúc một gần. Má Sáu nhanh trí bảo: "Vô hầm ngay!". Chiếc hầm bí mật nằm ngay dưới gầm giường của má, cửa hầm được ngụy trang bằng một đống thúng mủng, rổ ranh cũ kỹ.Khi lính ập vào, chúng thấy má Sáu đang ngồi khâu chiếc áo rách bên ánh đèn dầu lạc mù mịt khói. Tên chỉ huy nhìn bát cơm rang còn dang dở trên bàn, nghi vấn: "Bà già, sao khuya khoắt còn rang cơm nhiều vậy?".Má Sáu điềm nhiên ngước lên, giọng tỉnh queo: "Tui già rồi, khó ngủ, bụng lại hay đau nên phải ăn nóng mới chịu được. Mấy ông đi tuần cực khổ, có ăn thì tui nhường cho một bát". Thấy bà già nghèo khổ, căn nhà trống hoác chẳng có gì đáng giá, lại thêm mùi dầu lạc nồng nặc khó chịu, đám lính chỉ chửi thề vài tiếng rồi rút đi.
Sáng hôm sau, khi sương mù còn dày đặc trên những ngọn dừa, ba chiến sĩ lại lặng lẽ rời đi. Má Sáu đứng bên bến nước, nhìn theo cái bóng của các con khuất dần sau rặng bần, trong lòng chỉ cầu nguyện sao cho "hũ mỡ" nhà mình không bao giờ cạn để còn có cái mà nuôi quân.
Ba chiến sĩ trẻ bước vào, quần áo rách bươm, sình lầy bám đầy từ đầu đến chân, môi tím tái vì lạnh. Thấy bát cơm thiu, một anh lính trẻ định bốc ăn đại cho qua cơn đói cồn cào. Má Sáu cản lại, nước mắt rưng rưng: "Đừng con, cơm thiu ăn đau bụng lấy sức đâu mà đánh giặc. Đợi má chút!".Má vội vàng dỡ tấm ván sàn, lấy ra một hũ nhỏ đựng mỡ heo và ít muối hột giấu kỹ. Má nhóm lại bếp lửa, rang bát cơm thiu đó với mỡ và muối cho đến khi thơm lừng, át đi cái mùi ẩm mốc. Giữa cái lạnh thấu xương của đêm Mỹ An, bát cơm rang nóng hổi ấy quý giá hơn bất cứ cao lương mỹ vị nào.
Đang lúc các chiến sĩ ăn vội, bỗng đèn pha từ tàu bo bo của địch trên rạch soi thẳng vào cửa sổ. Tiếng động cơ nổ xình xịch mỗi lúc một gần. Má Sáu nhanh trí bảo: "Vô hầm ngay!". Chiếc hầm bí mật nằm ngay dưới gầm giường của má, cửa hầm được ngụy trang bằng một đống thúng mủng, rổ ranh cũ kỹ.Khi lính ập vào, chúng thấy má Sáu đang ngồi khâu chiếc áo rách bên ánh đèn dầu lạc mù mịt khói. Tên chỉ huy nhìn bát cơm rang còn dang dở trên bàn, nghi vấn: "Bà già, sao khuya khoắt còn rang cơm nhiều vậy?".Má Sáu điềm nhiên ngước lên, giọng tỉnh queo: "Tui già rồi, khó ngủ, bụng lại hay đau nên phải ăn nóng mới chịu được. Mấy ông đi tuần cực khổ, có ăn thì tui nhường cho một bát". Thấy bà già nghèo khổ, căn nhà trống hoác chẳng có gì đáng giá, lại thêm mùi dầu lạc nồng nặc khó chịu, đám lính chỉ chửi thề vài tiếng rồi rút đi.
Sáng hôm sau, khi sương mù còn dày đặc trên những ngọn dừa, ba chiến sĩ lại lặng lẽ rời đi. Má Sáu đứng bên bến nước, nhìn theo cái bóng của các con khuất dần sau rặng bần, trong lòng chỉ cầu nguyện sao cho "hũ mỡ" nhà mình không bao giờ cạn để còn có cái mà nuôi quân.
