Bát nước trà xanh bên chân dốc và bài học tình dân của Bác

Mùa thu năm 1951, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn dồn sức cho các chiến dịch lớn. Để chỉ đạo phong trào, Bác Hồ cùng một số cán bộ bảo vệ thường xuyên phải đi bộ vượt hàng chục kilômét đường rừng, vượt đèo lội suối qua các tỉnh Thái Nguyên, Tuyên Quang, Bắc Kạn.

Trong ký ức của đồng chí Nguyễn Đăng Tùng, trên mỗi chặng đường công tác, Bác Hồ luôn đóng vai một ông cụ nông dân miền núi với chiếc gậy trúc, đôi dép cao su và chiếc ba lô vải bạc màu. Bác dặn các đồng chí bảo vệ đi cùng tuyệt đối không được gây phiền hà cho dân và giữ bí mật để tránh gây lo lắng cho đồng bào.

Một buổi trưa nắng gắt, đoàn công tác của Bác dừng chân nghỉ dưới chân một ngọn dốc thuộc huyện Đại Từ (Thái Nguyên). Ai nấy đều mệt mỏi và rát họng vì khát nước. Xa xa bên đường có một quán nước nhỏ lợp lá cọ của một bủ (bà cụ) người Tày.

Thấy đoàn người đi bộ vất vả, bủ già hồ niềm xởi xởi đắt bát trà xanh nóng hổi ra mời. Đồng chí Nguyễn Đăng Tùng sợ Bác mệt nên vội đỡ lấy bát nước trà xanh bốc khói đưa tới tận tay Bác.

Bác Hồ nhìn bát nước trà xanh, rồi nhìn bủ già người Tày đang đứng bên cạnh chắt từng giọt nước cho những người lính trẻ. Bác không uống ngay mà quay sang nói nhẹ nhàng với đồng chí Tùng:

"Chú Tùng này, bủ già đã vất vả đun nước, gánh ra đây mời chúng ta. Bác cháu mình là cán bộ, chiến sĩ của dân, phải biết ơn và kính trọng nhân dân từ những việc nhỏ nhất. Chú phải đón nhận bằng hai tay và cảm ơn bủ trước đã chứ!"

Nói rồi, Bác tự tay bế bát nước trà xanh bằng cả hai tay, bước lại gần bủ già, mỉm cười cúi đầu cảm ơn bằng tiếng Tày thân thương rồi mới nhấp từng ngụm nhỏ. Nhìn hình ảnh ông cụ mắt sáng, nụ cười hiền hậu trò chuyện ân cần với bủ già như người thân trong nhà, đồng chí Nguyễn Đăng Tùng vừa xúc động vừa tự trách bản thân vì sự thiếu sót trong ứng xử.

Trận nghỉ chân ngắn ngủi kết thúc, Bác Hồ không quên gửi lại bủ già chút tiền nước và ân cần dặn dò các cháu nhỏ trong nhà phải chăm ngoan, chăm học.

Đồng chí Nguyễn Đăng Tùng sau này bồi hồi nhớ lại: "Bài học bên bát nước trà xanh dưới chân dốc năm ấy đã đi theo tôi suốt cuộc đời. Bác Hồ vĩ đại không chỉ ở những quyết sách lớn lao làm thay đổi vận mệnh dân tộc, mà Bác vĩ đại ngay trong từng cử chỉ yêu thương, sự trân trọng và tôn kính sâu sắc dành cho nhân dân."