Bát nước trà xanh và bài học sát dân

Trong ký ức của những cán bộ lão thành từng làm việc cùng Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, ông không chỉ là vị tướng chỉ huy quyết đoán trên chiến trường mà còn là một người anh, người đồng chí vô cùng tinh tế, sâu sắc trong cuộc sống thường nhật.

Năm 1961, khi phong trào thi đua "Sóng Duyên Hải" và "Gió Đại Phong" đang rầm rộ khắp miền Bắc, Đại tướng có chuyến đi công tác đột xuất xuống một huyện miền núi thuộc tỉnh Thanh Hóa. Khác với lệ thường của các đoàn cán bộ thời đó là báo trước để địa phương đón tiếp, ông đi xe jeep cùng một thư ký và một lái xe, lặng lẽ rẽ vào một xã nghèo.

Trời giữa trưa hè nắng như đổ lửa. Đoàn ghé vào ngôi nhà tranh xiêu vẹo của một gia đình nông dân nghèo nhất xã. Thấy khách xa đến, chủ nhà vừa mừng vừa lo, cuống quýt đi tìm bát sành sạch để rót nước trà xanh mời khách. Thấy vị khách mặc bộ quân phục giản dị nhưng toát lên vẻ uy nghiêm, ông lão chủ nhà run run đưa bát nước trà bằng cả hai tay.

Đại tướng mỉm cười đón lấy bát nước, không ngần ngại uống một hơi ngon lành rồi ngồi bệt xuống chiếc chõng tre ngoài hiên. Ông bắt đầu trò chuyện, hỏi thăm từ việc chia ruộng đất, hạt giống, đến chuyện học hành của lũ trẻ trong làng. Khi nghe ông lão than thở về việc cán bộ xã họp hành nhiều nhưng ít xuống đồng giúp dân, lại còn sách nhiễu khi dân xin giấy tờ, Đại tướng chăm chú lắng nghe và ghi chép tỉ mỉ vào cuốn sổ tay nhỏ.

Chiều hôm đó, trong buổi làm việc bất ngờ với Thường vụ Huyện ủy, Đại tướng không mở đầu bằng các báo cáo thành tích. Ông lấy bát nước trà xanh mà người dân vừa mời ra làm hình ảnh so sánh. Ông nói, giọng trầm xuống đầy trăn trở: "Các đồng chí có biết bát nước trà xanh của người dân nghèo đắng hay ngọt không? Nó đắng vì mồ hôi người dân đổ xuống ruộng đồng chưa thu lại được bao nhiêu, nhưng nó ngọt vì lòng tin của dân dành cho Đảng. Nếu cán bộ chúng ta xa dân, chỉ biết ngồi bàn giấy ra nghị quyết mà không biết dân đang thiếu cái gì, khổ vì cái gì, thì bát nước ấy sẽ trở nên chát đắng!"

Lời nhắc nhở chân thành nhưng sâu sắc của Đại tướng đã làm nhiều cán bộ lãnh đạo địa phương lúc bấy giờ phải giật mình tự soi lại mình. Bài học về sự gần dân, lắng nghe dân của ông đến nay vẫn còn nguyên giá trị cho thế hệ trẻ.