BÁU VẬT TRONG CHIẾC CẶP DA SỜN VÀ TRỌN VẸN LỜI DẶN DÒ TRƯỚC NGÀY RA TRẬN

Trong căn nhà nhỏ ở Bình Lục, Hà Nam, nay là xã Bình An, tỉnh Ninh Bình, ông Phạm Văn Cồn năm nay đã bước sang tuổi 80, run run lật mở chiếc cặp da màu đen sờn cũ. Trong những chiếc túi clear cất giữ cẩn thận là bảo vật của cả đời ông, những tập hồ sơ và vài tấm ảnh nhỏ bằng chiếc tem thư, dẫu gương mặt người trong ảnh đã mờ nhòe theo năm tháng. Đó là tất cả những kỷ vật thiêng liêng còn sót lại về hai người em trai liệt sĩ, Phạm Ngọc Huấn, sinh năm 1949, Phạm Minh Thế, sinh năm 1954 và bà mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Xuyên.

Năm 1971, ông Cồn hoàn thành 6 năm học quản lý kinh tế ở nước ngoài, trở về nước. Đó cũng là lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn cam go. Cùng lúc ấy, hai người em trai của ông đều gác lại thanh xuân, hăng hái lên đường nhập ngũ. Kể về những ngày tháng ấy, ông Cồn bùi ngùi: "Ngày ra đi các em họ đều đã có tình cảm rồi mà, đi không có ngày về."

Ký ức về những ngày chia ly ấy như vừa mới hôm qua đối với người đàn ông tóc bạc trắng. Ông vẫn giữ nguyên thói quen bảo quản những kỷ vật này như báu vật vô giá. Ngược dòng thời gian, ông nhớ về chuyến đi kéo dài nhiều tiếng đồng hồ, vượt qua quãng đường gian khổ hơn 40 cây số, cùng người cha đẻ từ quê nhà Bình Lục, Hà Nam lặn lội ngược lên huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình để thăm người em út Phạm Minh Thế tại khu huấn luyện.

Người em út có khuôn mặt rất giống ông Cồn. Ngày gặp mặt cuối cùng định mệnh ấy, giữa không gian bộn bề của khu huấn luyện quân sự, hai anh em đã có những phút giây tâm sự nghẹn ngào. Người em út đã trân trọng trao lại cho anh trai cuốn nhật ký mang theo bao tâm tư, hoài bão của tuổi trẻ trước khi bước vào chiến trường khốc liệt. Ông Cồn nhắc lại, hai anh em nói chuyện rất lâu, gửi gắm bao lời dặn dò, động viên nhau và không ngờ rằng đó cũng là lần cuối cùng họ được nhìn thấy nhau bằng xương bằng thịt.

Nỗi đau mất mát của gia đình ông Cồn cũng chính là lát cắt chung của cả một thế hệ đất nước thời hoa lửa. Những người con trai ra trận khi tuổi đời mười chín, đôi mươi, để lại sau lưng mối tình đầu chớm nở và hình bóng người mẹ già mòn mỏi ngóng trông nơi quê nhà. Để rồi, họ ngã xuống nơi chiến trường khốc liệt, máu xương hòa vào đất mẹ, để lại niềm tiếc thương vô hạn nhưng cũng đầy kiêu hãnh cho những người ở lại như ông Cồn. Những kỷ vật mờ nhòe theo năm tháng ấy không chỉ là báu vật riêng của gia đình ông, mà còn là minh chứng sống động cho sự hy sinh cao cả của bao gia đình Việt Nam, quyết đánh đổi hạnh phúc cá nhân vì độc lập tự do của Tổ quốc.