Bay thấp để tìm cơ hội sống

Một buổi chiều năm 1967, sân bay vừa nhận lệnh báo động. Tốp MiG-17 của Trung đoàn 923 cất cánh đánh chặn đội hình máy bay Mỹ đang tiến vào miền Bắc.

Nguyễn Văn Bảy dẫn đầu biên đội.

Sau khi tiếp cận mục tiêu, trận không chiến nổ ra dữ dội. Những chiếc F-4 Phantom hiện đại hơn, nhanh hơn và được trang bị tên lửa không đối không. MiG-17 của ta nhỏ bé hơn nhiều, nhưng lại cơ động tốt ở tốc độ thấp và trong vòng ngoặt hẹp.

Trong lúc quần nhau giữa mây thấp, Nguyễn Văn Bảy phát hiện phía sau có máy bay đối phương bám theo.

Khoảng cách đang thu hẹp.

Nếu kéo cao để tăng tốc, MiG-17 sẽ dễ bị radar và tên lửa bắt bám hơn. Nếu tiếp tục giữ độ cao hiện tại, nguy cơ bị khóa mục tiêu rất lớn.

Tôi được nghe các cựu phi công kể rằng trong tích tắc ấy, ông quyết định hạ thấp độ cao.

Chiếc MiG-17 chúi xuống, lao về phía những dãy đồi và cánh đồng bên dưới. Tốc độ tăng nhanh, mặt đất hiện lên gần đến nghẹt thở.

Một đồng đội sau này kể:

“Nhìn chiếc MiG của anh Bảy hạ thấp như thế, chúng tôi biết anh đang tìm cơ hội sống chứ không phải bỏ chạy.”

Ở độ cao rất thấp, địa hình trở thành đồng minh. Radar đối phương khó theo dõi ổn định hơn, còn phi công Mỹ phải dè chừng nguy cơ va chạm mặt đất.

Nguyễn Văn Bảy lượn sát các triền đồi, lúc ẩn sau dãy núi, lúc lướt qua những khoảng trống hẹp. Chiếc F-4 phía sau nhiều lần phải nới vòng bám.

Tôi được nghe kể rằng buồng lái rung lên dữ dội, tiếng động cơ gào liên tục, còn khoảng cách với mặt đất chỉ tính bằng vài chục mét.

Trong hoàn cảnh ấy, chỉ cần một sai sót nhỏ là không cần đối phương bắn, tai nạn cũng có thể xảy ra.

Nhưng ông vẫn giữ được sự bình tĩnh.

Khi thoát khỏi khu vực nguy hiểm, Nguyễn Văn Bảy bất ngờ kéo máy bay ngoặt gấp sang trái, lợi dụng địa hình che khuất rồi tăng tốc thoát ly.

Chiếc F-4 mất góc bám.

Khoảng cách giãn ra.

Ông đã thoát.

Khi trở về sân bay, chiếc MiG-17 còn đầy bụi đất bám trên thân do bay quá thấp. Người thợ máy nhìn máy bay rồi hỏi:

“Anh bay thấp đến mức nào vậy?”

Nguyễn Văn Bảy cười:

“Thấp đến mức thấy rõ cả bờ ruộng.”

Mọi người bật cười, nhưng ai cũng hiểu phía sau câu nói đùa ấy là một cuộc thoát hiểm nghẹt thở.

Điều làm tôi suy nghĩ nhiều nhất là sau trận đánh, ông không nhắc đến sự nguy hiểm của mình. Ông chỉ phân tích cho đồng đội cách lợi dụng địa hình, cách giữ bình tĩnh khi bị bám đuôi và cách ưu tiên bảo toàn lực lượng.

Ông nói:

“Sống để đánh tiếp cũng là một phần của chiến thắng.”

Câu nói ấy phản ánh rất rõ tư duy của nhiều phi công Việt Nam thời chiến.

Nhiều năm sau, khi nghe các cựu phi công kể lại, tôi hiểu rằng “bay thấp để tìm cơ hội sống” không chỉ là một động tác kỹ thuật.

Đó là sự kết hợp của kinh nghiệm, lòng can đảm và ý chí không chịu đầu hàng.

Mỗi lần viết lại câu chuyện này, tôi luôn hình dung chiếc MiG-17 nhỏ bé lướt sát những cánh đồng miền Bắc, phía sau là máy bay hiện đại của đối phương, còn trong buồng lái là người phi công Nam Bộ với đôi mắt bình tĩnh đến lạ thường.

Có những lúc trên bầu trời chiến tranh, sống sót không phải là may mắn đơn thuần.

Đó là kết quả của bản lĩnh được rèn trong lửa đạn và niềm tin rằng mình phải trở về để tiếp tục bảo vệ bầu trời Tổ quốc Việt Nam.