Bảy Ước - người anh cả Rừng Sác

Trụ vững nơi quyết chiến điểm

Sông Lòng Tàu dài khoảng 35km, rộng từ 300 đến 600m, nối Biển Đông với cảng Sài Gòn, từng là tuyến vận tải quân sự trọng yếu trước năm 1975, nơi phần lớn hàng hóa, nhiên liệu và trang bị của đối phương phải đi qua trước khi vào nội đô.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, khi các cánh quân chủ lực tiến nhanh từ nhiều hướng, tuyến sông này vẫn giữ vai trò đặc biệt trong bảo đảm hậu cần, vì vậy việc khống chế Lòng Tàu trở thành một mắt xích quan trọng trong thế bao vây từ xa.

Nhiệm vụ ấy được giao cho Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác - những người lính hoạt động trong một môi trường đặc thù, nơi yếu tố địa hình và quy luật tự nhiên chi phối gần như toàn bộ cách đánh.

Được thành lập tại chiến khu Rừng Sác vào ngày 15/4/1966, với phương châm “Rừng Sác là nhà, bến cảng kho tàng là trận địa, sông Lòng Tàu là quyết chiến điểm”, từ đó đến năm 1975, đơn vị đặc biệt này đã duy trì nhịp độ tác chiến liên tục, tập trung đánh phá giao thông đường thủy.

Trong hồi ký của mình, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Bá Ước (thường gọi là Bảy Ước) nhắc đến những cuộc chạm trán với cá sấu như một phần của chiến trường. Có chiến sĩ bị táp khi đang vượt sông, phải dùng dao găm đâm vào mắt con vật mới thoát được, sau đó mang thương tích nặng; có người mất tích giữa dòng nước, nhiều ngày sau chỉ tìm được sợi dây thắt lưng còn sót lại…

Chính trong điều kiện đó, một phương thức tác chiến đặc thù đã hình thành. Đặc công nước không đối đầu trực diện mà dựa vào bí mật, bất ngờ, tận dụng địa hình và quy luật tự nhiên để tiếp cận mục tiêu. Mỗi trận đánh đều bắt đầu từ nhiều ngày trinh sát, theo dõi quy luật di chuyển của tàu, thời gian neo đậu, mức độ cảnh giới, đồng thời tính toán con nước để bảo đảm tiếp cận và rút lui.

Những đòn đánh thường có quy mô nhỏ, như gài thuốc nổ dưới thân tàu, đánh phá phương tiện vận tải. Chính sự lặp lại liên tục đã tạo sức ép dài hạn lên hệ thống hậu cần của đối phương. Ngay từ năm 1966, Đoàn 10 đã đánh chìm tàu vận tải quân sự Baton Rouge Victory bằng thủy lôi trên khu vực sông Ngã Bảy - Lòng Tàu, gây thiệt hại lớn về phương tiện và hàng hóa.

Dấu ấn người anh cả

Trong một chiến trường mà địa hình quyết định phần lớn thành bại, người chỉ huy không thể tách rời thực địa. Đại tá Bảy Ước đã tham gia kháng chiến từ sớm, sau đó tập kết ra Bắc rồi trở lại miền Nam năm 1965, đảm nhiệm cương vị Đoàn trưởng Đoàn 10. Dưới sự chỉ huy của ông, đơn vị đã đánh chìm và phá hủy hàng trăm tàu, tiêu diệt hơn 6.000 tên địch, góp phần làm gián đoạn tuyến vận tải trên sông Lòng Tàu.