BCH Đoàn phường Nguyễn Uý (245)

Trịnh Thị Ngọ (Thu Hương /Hanoi Hannah) - Giọng nói ma mị từng gây ám ảnh một thời cho lính Mỹ chiến đấu tại Việt Nam

Bà Trịnh Thị Ngọ sinh năm 1931 trong một gia đình tư sản nổi tiếng tại phố Hàng Bồ. Cha bà là ông Trịnh Đình Kính, người được mệnh danh là “ông hoàng thủy tinh Đông Dương” với thương hiệu Thanh Đức lừng danh một thời. Ngay từ thuở thiếu nữ, Trịnh Thị Ngọ đã được biết đến là một cô gái thông minh, học giỏi và có nhan sắc nổi bật. Bà thi đỗ tú tài Pháp, đồng thời chủ động trau dồi ngoại ngữ qua các lớp tiếng Anh của bà Lucine Hà Văn Vượng, tạo nền tảng vững chắc cho sự nghiệp sau này.

Từ năm 1955, bà được giao nhiệm vụ làm phát thanh viên chương trình tiếng Anh “Chuyện nhỏ với binh sĩ Mỹ”, một chương trình đặc biệt do Đài Tiếng nói Việt Nam phối hợp với Cục Địch vận thuộc Tổng cục Chính trị, Bộ Quốc phòng thực hiện. Ban đầu, chương trình được phát sóng hai lần mỗi tuần vào ban đêm, mỗi buổi kéo dài khoảng 5–6 phút. Về sau, thời lượng được tăng lên ba buổi mỗi ngày, mỗi buổi khoảng 30 phút.

Do tên thật của bà khó phát âm đối với người nói tiếng Anh, bà sử dụng nghệ danh Thu Hương – tên của một người bạn thân và cũng là cái tên bà đặt cho con gái sau này. Mỗi chương trình thường mở đầu bằng lời chào quen thuộc:

“Xin chào những người lính Mỹ vô danh, tôi là Thu Hương đang nói chuyện với các bạn trên chiến trường Việt Nam.”

Với chất giọng truyền cảm, đĩnh đạc nhưng đầy sức thuyết phục, bà không ngần ngại đề cập đến những thực tế khốc liệt của chiến tranh:

“Chào mừng các bạn đến Việt Nam. Chỉ tiếc rằng tất cả các bạn đang đi vào chỗ chết. Lẽ ra các bạn nên ở nhà, bên những người thân yêu của mình, ăn bánh hamburger và uống sữa.”

Một trong những đoạn phát thanh nổi tiếng của bà vào ngày 16 tháng 6 năm 1967 có nội dung:

“How are you, GI Joe? It seems to me that most of you are poorly informed about the going of the war, to say nothing about a correct explanation of your presence over here. Nothing is more confused than to be ordered into a war to die or to be maimed for life without the faintest idea of what's going on.”

Tạm dịch:

“Chào các chàng lính Mỹ. Tôi nhận thấy rằng phần lớn các anh biết rất ít về diễn biến của cuộc chiến, lại càng thiếu một lời giải thích thỏa đáng về lý do mình có mặt tại đây. Không có gì bi kịch hơn việc bị đưa vào một cuộc chiến để đối mặt với cái chết hoặc mang thương tật suốt đời mà không hiểu rõ điều gì đang thực sự diễn ra.”

Giọng nói của bà đã để lại ấn tượng sâu sắc đối với nhiều binh sĩ Mỹ. Họ đặt cho bà biệt danh “Hanoi Hannah” (Hannah của Hà Nội), đồng thời gọi bà bằng nhiều cách khác nhau như “phù thủy”, “nàng tiên cá” hay “người đàn bà có giọng nói ma lực”. Nhiều cựu binh Mỹ sau này thừa nhận rằng đó là một giọng nói khiến họ “vừa căm ghét, vừa nhung nhớ, vừa sợ hãi nhưng vẫn không thể không lắng nghe”.

Không ít binh sĩ Mỹ đã bị tác động bởi những thông điệp mà bà truyền tải, từ đó có cái nhìn khác về cuộc chiến và nuôi dưỡng khát vọng sớm được trở về quê hương. Tầm ảnh hưởng của chương trình lớn đến mức giới quân sự Mỹ từng nhiều lần tìm cách hạn chế binh sĩ nghe các buổi phát sóng của bà.

Khi chiến tranh kết thúc, chương trình cũng khép lại, nhưng dấu ấn của “Hanoi Hannah” vẫn còn nguyên vẹn. Nhiều nhà báo quốc tế và cựu chiến binh Mỹ đã tìm đến Việt Nam để gặp gỡ người phụ nữ đứng sau giọng nói nổi tiếng ấy. Không ít người vẫn lưu giữ những bản ghi âm các chương trình phát thanh như một phần ký ức đặc biệt của thời chiến.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, bà là người vinh dự đọc bản tin bằng tiếng Anh thông báo với thế giới sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc:

“Sài Gòn đã được giải phóng, đất nước Việt Nam đã hoàn toàn độc lập và thống nhất.”

Sau ngày đất nước thống nhất, bà theo chồng vào miền Nam sinh sống và công tác tại Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh, tiếp tục cống hiến cho ngành phát thanh – truyền hình.

Những đóng góp của bà đối với công tác thông tin đối ngoại và tuyên truyền trong thời kỳ chiến tranh đã được ghi nhận bằng nhiều danh hiệu cùng sự kính trọng của đồng nghiệp và công chúng. Bà qua đời năm 2016, khép lại cuộc đời của một người phụ nữ đặc biệt nhưng để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử phát thanh Việt Nam.

Trịnh Thị Ngọ không chỉ là một phát thanh viên xuất sắc với khả năng ngoại ngữ đáng nể, mà còn là biểu tượng của trí tuệ, bản lĩnh và lòng tận tụy với nghề nghiệp. Cuộc đời và sự nghiệp của bà là minh chứng sinh động cho tinh thần học hỏi không ngừng, tình yêu nghề sâu sắc và sự cống hiến hết mình cho Tổ quốc.